Hướng dẫn phơi sấy dược liệu phổ biến hiện nay

Phơi sấy dược liệu hiện được cả các cá nhân và nhà máy áp dụng vào quá trình sản xuất và bảo quản. Với mỗi phương pháp phơi sẽ có ưu nhược điểm và mang lại hiệu quả khác nhau. Để mang lại thành phẩm tốt nhất thì người ta cần am hiểu chi tiết về từng kiểu phơi và lựa chọn ra cách phơi tốt nhất. 

Sơ chế nguyên liệu trước khi phơi

Bước 1: Nhặt bỏ phần hỏng

Nhặt bỏ phần héo, úa, phần hư hỏng và những phần không cần thiết, chỉ giữ lại phần cần thiết và có công dụng.

Bước 2: Làm sạch dược liệu 

Tùy từng quy mô mà dược liệu có thể được làm sạch bằng máy rửa hoặc bằng tay. Ở bước này, toàn bộ bụi bẩn và tạp chất được loại bỏ ra ngoài. Tuy nhiên, đối với nguyên liệu dễ mất dược tính thì cần rửa cẩn thận.

Bước 3: Để nguyên liệu ráo nước

Sau khi làm sạch nguyên liệu, phần nước có thể đọng lại và khó để nhanh khô. Do đó, cần có bước hong khô để quá trình phơi sấy được thuận tiện và nhanh chóng hơn.

Phơi sấy dược liệu
Dược liệu đưa về được đưa đi sơ chế qua 3 bước làm sạch, rửa và sau đó mưới mang đi hong ráo để đưa vào sấy

Hoàn thành tất cả các bước trên, dược liệu sẽ được mang đi phơi sấy.

Phơi sấy dược liệu thủ công 

Để bảo quản dược liệu được lâu và vẫn giữ được chất lượng của dược liệu thì quá trình phơi sấy dược liệu phải làm cho dược liệu khô dần tới độ thủy phân an toàn. Việc phơi sấy dược liệu còn phụ thuộc vào số lượng, loại dược liệu, điều kiện phương tiện,…

Dù là cách nào cũng sẽ có một số điểm chung về cách phơi như sau:

Phơi nắng trên sân

Yêu cầu sân phơi phải sạch sẽ, khi phơi phải tãi mỏng dược liệu và thường xuyên đảo để dược liệu chóng khô và khô đều. Đây là phương pháp thông dụng vì có thể áp dụng cho nhiều loại dược liệu và rẻ tiền.

Phơi trong bóng râm

Thường áp dụng đốt với dược liệu dễ biến màu, dễ hỏng hoạt chất, dược liệu có tinh dầu… Tùy từng loại dược liệu mà có thể tiến hành bằng cách dựng trong bóng râm hay bó thành từng bó nhỏ treo trên dây chăng trong nhà nơi cao ráo, thoáng gió để dược liệu khô dần.

Phơi trên giàn

Thường áp dụng cho các dược liệu quý hiếm, dược liệu mỏng manh (hoa) và với số lượng ít. Khi phơi phải tãi mỏng dược liệu trên các sàng hoặc khay rồi đặt lên giá để phơi.

Phơi tránh bụi, ruồi nhặng

Dược liệu thờng được phơi trên giàn cao và phải dùng vải màn thưa để che đậy. Phương pháp này thường được áp dụng đối với các dược liệu có đường hay có mùi vị hấp dẫn đối với côn trùng (long nhãn, thục địa…).

Phơi sấy dược liệu
Tùy từng mô hình và tính chất từng loại mà dược liệu được sấy trong râm hay ngoài nắng hoặc che màn

Kỹ thuật sấy dược liệu hiện đại

Sấy là phương pháp làm khô dược liệu chủ động bằng không khí nóng trong các thiết bị khác nhau như lò sấy, tủ sấy dược liệu. Trước khi tiến hành sấy, dược liệu cần được làm sạch, phân loại và sấy riêng từng loại dược liệu. Tùy từng loại dược liệu mà chọn nhiệt độ sấy thích hợp.

Nên duy trì nhiệt độ sấy từ 40 – 70 0C, và chia làm ba giai đoạn theo nhiệt độ tăng dần:

Giai đoạn đầu sấy Ở 40 – 50oC

Giai đoạn giữa sấy Ở 50 – 60oC

Giai đoạn cuối sấy Ở 60 – 70oC

Riêng các dược liệu có chứa tinh dầu, hoạt chất dễ bị nhiệt độ cao phá hủy hay dược liệu chứa hoạt chất dễ bay hơi, dễ thăng hoa thì nhiệt độ sấy không được quá 40oC.

Xem thêm: Dược liệu sấy lạnh và sấy thủ công khác gì nhau?

Những yếu tố ảnh hướng đến bảo quản dược liệu

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng lớn đến quá trình phơi sấy và bảo quản dược liệu. Nhà sản xuất cần chú ý để đảm bảo kéo dài thời gian bảo quản.

Phơi sấy dược liệu
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng lớn đến quá trình phơi sấy và bảo quản dược liệu

Độ ẩm không khí

Độ ẩm không khí là tác  nhân chính có ảnh hưởng xàu đến chất lượng dược liệu. Độ ẩm quá cao hay quá tháp đều có ảnh hưởng trực tiếp làm giảm hoặc hư hỏng dược liệu (đặc biệt là độ ẩm quá cao).

Độ ẩm cao sẽ là điều kiện thuận lợi cho sâu mọt, nấm mốc phát triển làm phân hủy dược liệu, làm thay đổi thành phần hoạt chất và làm thay đổi  màu sắc dược liệu… Vì vậy chất lượng dược liệu sẽ bị giảm dần theo thời gian bảo quản.

Độ ẩm thích hợp cho bảo quản từng loại dược liệu đòi hỏi rất khác nhau. Nhưng qua nghiên cứu và thực tế cho thay, độ ẩm chung phù hợp với yêu cầu bảo quản dược liệu thường từ 60 – 65%. Để khắc phục độ ẩm cao, cần phải xây dựng nhà kho đúng quy cách và có đủ các thiết bị cần thiết  để chủ động hạ tháp độ ẩm khi cần.

Dược liệu trước khi nhập kho phải đạt tiêu chuẩn và có độ thủy phân an toàn cho từng loại (hạt là 8 – l0%; hoa, lá, vỏ cây là 10 – 12%; rễ và dược liệu Có đường là 12 – 15%…).

Cần có kế hoạch đảo kho theo định kỳ, phơi sấy, thông gió khi cần thiết. Bao bì đóng gói phải đảm bảo, các dược liệu quý (nhân sâm) cần bọc giấy chống ẩm, bảo quản trong thùng kín, có chất hút ấm (vôi sống, silicagel…) để chống âm mốc.

Nhiệt độ

Nhiệt độ thích hợp để bảo quản dược liệu là 25o C. Nhiệt độ cao sẽ làm cho tinh dầu trong dược liệu bay hơi; chất béo dễ bị biến chất; dược liệu có đường bị lên men. Nhiệt độ cao kết hợp với độ ẩm lớn, nhiều hoạt chất trong dược liệu sẽ bị thủy phân; nấm mốc, sâu bọ cũng sinh sản và phát triển nhanh hơn.

Phơi sấy dược liệu
Nhiệt độ cao kết hợp với độ ẩm lớn, nhiều hoạt chất trong dược liệu sẽ bị thủy phân; nấm mốc nên cần sấy tới nhiệt độ chuẩn

Tất cả những hiện tượng trên nếu không chú ý trong quá trình phơi sấy dược liệu đều dẫn đến kết quả là chất lượng dược liệu sẽ bị giảm sút. Để hạn chế tác hại của nhiệt độ cao, kho chứa dược liệu phải đúng quy cách, thông thoáng. Nếu có điều kiện thì trang bị các thiết bị điều hòa nhiệt độ cho kho. Cần phải có kế hoạch đảo kho và thông gió khi cần thiết.

Nấm mốc

Nấm mốc rất dễ xâm nhập và phát sinh, phát triển trên dược liệu khi có điều kiện thuận lợi như nóng, ẩm khi phơi sấy dược liệu. Dược liệu bị nấm mốc sẽ sinh ra acid hữu cơ cùng với độc tố của nấm mốc thải ra sẽ làm giảm chất lượng dược liệu một cách trầm trọng, thậm chí còn gây hư hại hang loạt Vì vậy, cần thường xuyên quan tâm để phát hiện phòng ngừa nấm mốc. Nếu dược liệu mới chớm mốc phải tách riêng, xử lý ngay và có kế hoạch sử dụng sớm.

Côn trùng

Tất cả các loài côn trùng có thể lẫn vào dược liệu ngay từ khi thu hái. Từ đó chúng phát sinh, phát triển và ăn hại dược liệu. Vì vậy, phải tiến hành phòng trừ ngay trước khi nhập kho.

Trong quá trình bảo quản, cần kiểm tra thường xuyên, nếu phát hiện có sâu, mọt phải xử lý ngay bằng phương pháp thí.ch hợp như: phơi, sấy, xông sinh, xông cloropicrin.. cần có kế hoạch phân loại và bảo quản lài dược liệu theo định kỳ. Đặc biệt, phải tiến hành phòng, diệt mối đối với kho bảo quản dược liệu.

Phòng mối bằng cách kê cao, xếp dược liệu xa tường và trần nhà; nếu phát hiện có mối phải tiêu diệt ngay bằng thuốc chống mối hay bằng các phương pháp thích hợp hiệu quả.

Bao bì đóng gói

Dược liệu có đặc điểm là cồng kềnh, số lượng lớn nên rất khó khăn cho công tác đóng gói. Vì vậy, phải lựa chọn đồ đóng gói dược liệu thích hợp với từng loại. Đồ bao gói phải đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật của ngành Dược.

Bao bì không sạch hoặc ẩm sẽ là điều kiện cho nấm mốc, sâu mọt phát triển; nếu đóng gói sơ sài thì trong quá trình vận chuyển, đảo kho thì dược liệu trong bao gói dễ bị vụn nát, giảm phẩm chất, hư hao… Vì vậy, nên chọn đồ bao gói phù hợp với từng loại dược liệu và tiến hành đóng gói đúng quy cách.

Như vậy, bài viết trên đã giải thích cơ bản về các phương pháp phơi sấy dược liệu  từ truyền thống, thủ công tới hiện đại. Tùy vào năng lực sản xuất và đặc thù mà dược liệu có thể được sấy khác nhau. Tuy nhiên, cần tìm đến giải pháp sấy tốt nhất, đảm bảo chất lượng và năng suất sấy.

Phơi sấy dược liệu
Để đảm bảo chất lượng và sản lượng, nhà máy nên sử dụng máy sấy dược liệu

Để được tư vẫn chi tiết về cách sấy và máy sấy dược liệu tốt nhất, quý khách có thể liên hệ:

CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ ORGEN

Văn phòng Hà Nội : 5/299 Tây Sơn,Đống Đa, Hà Nội

Đăng ký sấy lạnh MIỄN PHÍ ngay bằng máy sấy công nghiệp Sasaki

Hotline: 0968 723 079

Email: [email protected]

Website: https://sasaki.com.vn/

Chủ tịch Tập đoàn nông nghiệp hữu cơ Orgen Corp SASAKI luôn theo đuổi 5 lợi ích cốt lõi để từ đó không ngừng phát triển, không ngừng cống hiến. Năm lợi ích đó là: "Lợi ích cho khách hàng, lợi ích cho nhân viên, lợi ích cho môi trường, lợi ích cho đất nước và cuối cùng là lợi ích cho doanh nghiệp".

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *