Hướng dẫn cách trồng cây dưa hấu cho mùa bội thu cho nông dân

Cách trồng cây dưa hấu đúng kỹ thuật giúp tăng năng suất, giải quyết việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Loại quả này là thực vật dây leo, ưa nóng ẩm nên rất dễ trồng khi cây non nhưng cần chú ý ngay từ khi chăm sóc tới lúc thu hoạch. 

Yêu cầu điều kiện tự nhiên của cây dưa hấu

Dưa hấu (Citrullus lanatus) là loài thực vật thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae). Quả chín sẽ mọng nước, ngọt và giàu vitamin. Để vụ mùa đạt tiêu chuẩn trồng cây hữu cơ, người dân cần hiểu kỹ lưỡng về điều kiện sinh thái của cây.

Ngoài những điều kiện tự nhiên, kỹ thuật trồng cây dưa hấu cũng là yếu tố quyết định đến việc sinh trưởng và phát triển của cây.

Kỹ thuật trồng cây dưa hấu sai quả

Một số kỹ thuật trồng cây dưa hấu cần hiểu rõ như sau:

Chọn giống

• Một số giống cây nhập ngoại:

• Các giống dưa lai tạo trong nước:

Thời vụ

Làm đất trồng

Đất trồng nên thu dọn tàn dư từ vụ trước, cày bừa tơi nhỏ, nhặt sạch cỏ dại, bón vôi 500 – 1.000 kg/ha tùy theo từng loại đất. Lên luống đơn rộng 2,5m – 3m, luống đôi rộng 4,5m – 6m, hình mui luyện, hướng đông tây để có nhiều ánh sáng. Rãnh rộng 30cm, sâu 25cm.

Sau khi bón lót cần tiến hành phủ màng nông nghiệp. Hướng mặt bạc lên trên, mặt đen xuống dưới để giữ đất tơi xốp, giữ ẩm, giữ ấm, tránh rửa trôi dinh dưỡng nếu mưa to, tránh cỏ dại. Khi trải màng phủ cần kéo căng, ghim chặt bằng dây thép, chặn mép luống và màng phủ bằng đất sát mép.

Khoảng cách

Khoảng cách thích hợp là 2,5 – 3m x 0,5m (hàng cách hàng 2,5 – 3m; cây cách cây 0,5m); mật độ 6.500 – 9.000 cây/ha.

Kỹ thuật làm vườn ươm

Lượng hạt giống cho 1 ha là 0.6 – 1kg, tùy vào độ to nhỏ của hạt. Sau đó tiến hành:

• Ngâm hạt với nước ấm từ 4 – 5 giờ. Vớt hạt rồi rửa hết nhớt.
• Ủ hạt trong khăn bông 2 – 3 ngày ở nhiệt độ 28°C – 30°C cho nứt nanh, đảm bảo độ ẩm cho hạt. Sau đó gieo vào bầu, đặt hạt nằm ngang, rễ quay xuống dưới.

Túi bầu làm bằng plastic, đường kính 10cm, cao 10 – 12cm hoặc làm đơn giản bằng lá chuối cuộn. Đất trộn gồm đất, trấu, phân chuồng mục tỉ lệ 6:1:4. Sau khi gieo hạt thì lấp lớp đất mỏng phủ lên. Không nên tưới nhiều, chỉ cần đủ ẩm. Cây con mọc sau 3 ngày. Sau 1 tuần vào mùa ấm có thể trồng ra đồng. Ở vụ xuân, sau khi gieo 20 ngày là có thể trồng được.

Cách trồng

Khi cây con có 2 lá thì trồng ra ruộng. Rạch túi bầu và đặt cây vào lỗ đục sẵn, lấp đất cho kỹ. Không nên trồng quá sâu, trong 3 ngày đầu cầu tưới đủ ẩm. Có thể phun thuốc trừ sâu ăn lá, bọ trĩ, rệp trước khi trồng.

Bón phân

Lượng phân bón cho 1 ha:

• Phân hữu cơ sinh học: 2.000 kg
• Đạm urê: 248 kg
• Lân super: 750 kg
• Kaliclorua: 300 kg
• Phân bón lá: 28 gói

Cách bón:

Sử dụng phân bón lá, chế phẩm sinh học định kì 7 ngày/lần, đặc biệt là giai đoạn sau trồng, trước khi ra hoa, dưỡng quả. Kết thúc bón phân trước khi thu hoạch 10 ngày.

Làm cỏ

Làm cỏ quanh gốc và 2 bên luống để cỏ không cạnh tranh dinh dưỡng với cây.

Tưới nước

Có thể tưới tràn vào rãnh cho đủ ngấm, sau đó tháo ngay. Mùa hanh khô tưới 1 tuần/lần hoặc sử dụng hệ thống tưới tự động, vào sáng sớm hoặc chiều mát.

Cần tưới đều đặn khi dưa có quả, không tưới ồ ạt gây nứt quả. Dừng tưới nước trước thu hoạch 5 ngày.

Tỉa nhánh

Phải tỉa bớt nhánh khi dưa bò để tránh hao phí chất dinh dưỡng, dây dưa mập, dễ chăm sóc và lấy quả sau này. Nếu mật độ trồng trên 10.000 cây/ha, mỗi cây để 1 nhánh. Nếu mật độ trồng ít hơn 10.000 cây/ha, mỗi cây để 2 nhánh. Thường xuyên tỉa các nhánh gốc và nhánh cấp 2, cắt bằng kéo lúc trời nắng.

Định hướng dây

Khi dưa bò, phải sửa dây thường xuyên và cố định vị trí cho các dây nằm song song nhau trên mặt luống và thẳng góc với hàng trồng.

Thụ phấn

Ong và côn trùng có thể thụ phấn cho hoa ở ngoài tự nhiên. Tuy nhiên, có thể thụ phấn bổ sung bằng tay để thúc quả phát triển đều và thu hoạch cùng lúc. 

Thụ phấn vào buổi sáng 6 – 9 giờ, sau trồng 25 – 30 ngày, khi dây dài 1,5m. Ngắt hoa đực nở to, chấm phấn đều lên nhụy hoa cái to. Thời gian thụ phấn kéo dài 5 – 7 ngày.

Chọn quả

Nên để mỗi cây 1 quả nhằm mục đích cho thành phẩm to, tròn đều. Chọn quả ở vị trí lá 15 – 20 trên dây chính hoặc 8 – 12 trên dây nhánh. Quả có cuống to, dài, bầu noãn to, tròn đầy, không sâu bệnh và lớn nhanh sau khi thụ phấn.

Phòng, trừ sâu bệnh 

Đối tượng sâu hại chính trên dưa hấu là:

• Bọ dưa: Sử dụng thuốc selecron,… phun lúc chiều mát
• Sâu vẽ bùa: Sử dụng thuốc nhóm gốc lân hoặc gốc cúc như Selecron, Oncol, kết hợp với sử dụng dầu khoáng.
• Bọ trĩ: Loại thuốc sử dụng là Confidor 40 SC. Nên phun lúc sáng sớm, khi còn sương, lúc đó chúng khó di chuyển.

Ngoài ra, còn có một số loại sâu khác như sâu vẽ bùa, sâu xám, sâu ăn lá, bọ phấn và bệnh hại như thán thư, sương mai, chảy nhựa thân, phấn trắng, khảm virus, lở cổ rễ.

Biện pháp phòng trừ:

• Luân canh cây trồng.
• Chọn giống chống chịu.
• Loại bỏ lá già, lá bệnh trên ruộng dưa.
• Tưới nước, bón phân theo nhu cầu của cây.

Cách thu hoạch và bảo quản dưa hấu

Thu hoạch

Tùy theo đặc tính giống và thời tiết để tiến hành thu hoạch. Thời gian thu hoạch tốt nhất là khi quả chín 70% – 80%. Để chất lượng trái ngon và ngọt, cần giảm nước trước thu hoạch 7 – 10 ngày. Sau đó cắt rồi vận chuyển nhẹ nhàng. Dùng rơm lót dưa để tránh dập nát.

Để nhận biết quả chín, có thể quan sát vẻ bề ngoài của quả và so sánh với giống: Quả đạt kích thước tối đa của giống, vỏ quả có màu sắc của giống, có nhiều phấn trắng, chỗ tiếp giáp có màu vàng. Dây, lá dưa, đầu tua ở đốt quả chuyển vàng. Gõ lên quả có tiếng kêu trầm đục. Cắt cuống dài 8cm – 10cm.

Bảo quản

Cho mỗi quả dưa vào 1 túi nilon, túm chặt lại, để vào chỗ râm mát, không cho ánh nắng chiếu vào. Dùng hầm ở dưới đất để bảo quản dưa lá tốt nhất. Luôn giữ dưa ở trong trạng thái thiếu oxy tự nhiên và ở nơi có nhiệt độ thấp. Có thể chồng tầng lên nhau nếu số lượng lớn, lót rơm hay cỏ khô giữa các tầng và lớp đáy cuối cùng. Trong quá trình bảo quản, cần thường xuyên kiểm tra, nếu thấy quả có hiện tượng xấu cần loại bỏ ngay để tránh lây lan. Dưa đủ tiêu chuẩn có thể bảo quản trong 15 – 20 ngày.

Sử dụng kho lạnh có thể giữ được lâu hơn từ 30 – 35 ngày trở lên. Dưa bảo quản phải chọn loại cứng vỏ, cứng cùi, chín 8/10, loại bỏ cuống ở núm. Dùng rượu trắng hoặc nước muối nồng độ 5% vừa lau vừa rửa vỏ quả. Để vào kho lạnh khô ráo sạch sẽ, không khí lưu thông, điều chỉnh nhiệt độ vừa phải, tốt nhất là khoảng 15°C.

Thực hiện cách trồng cây dưa hấu đúng chuẩn có thể giúp bà con sở hữu thành phẩm thơm, ngon và mọng nước. Diện tích trồng dưa ngày càng tăng đòi hỏi người nông dân cần có kỹ thuật và phương pháp chăm sóc ruộng dưa để có vụ mùa bội thu cả về năng suất và phẩm chất của dưa.

Nguyễn Mạnh Hà

Nguyễn Mạnh Hà là Chuyên gia Giải pháp Công nghệ Chế biến với hơn 25 năm kinh nghiệm trong ngành chế tạo máy và công nghệ. Ông chuyên tư vấn giải pháp tổng thể từ lựa chọn công nghệ, thiết kế dây chuyền, tối ưu công suất đến quy hoạch nhà máy, với chuyên môn về sấy lạnh, sấy thăng hoa, cấp đông sâu, nghiền mát, cô đặc và tiệt trùng. Ông đã đồng hành cùng hàng trăm doanh nghiệp trong tối ưu sản xuất và nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm Việt.