Tổng hợp thông tin về phân bón hữu cơ dùng trong nông nghiệp
Phân bón hữu cơ chứa đầy đủ các nguyên tố đa – trung vi lượng tốt cho cây trồng và được đánh giá cao về độ thân thiện môi trường. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa các lợi ích của dòng phân này trước tiên bạn phải hiểu rõ các thông tin chi tiết về chúng.
Khái niệm phân bón hữu cơ
Phân hữu cơ là loại phân bón dùng trong nông nghiệp được hình thành từ phân người, phân động vật, lá, cành cây, than bùn hoặc các chất thải loại từ nhà bếp,…Thành phần phân hữu cơ chủ yếu là vi sinh vật, chất mùn và các hợp chất hữu cơ có tác dụng kích thích cây phát triển, đồng thời làm tăng độ tơi xốp và màu mỡ cho đất đai.
Cũng giống như phân vô cơ, sử dụng phân bón hữu cơ bổ sung dinh dưỡng cho đất nhằm giúp cây phát triển tốt. Tuy nhiên, phân bón hữu cơ và vô cơ vẫn có những điểm khác biệt.
| Tiêu chí | Phân bón hữu cơ | Phân bón vô cơ |
| Hàm lượng dinh dưỡng | Đa dạng nguyên tố dinh dưỡng. Tuy nhiên khó cân đối hàm lượng các chất và tỷ lệ thành phần không ổn định. | Chứa ít thành phần nguyên tố dinh dưỡng. Nhưng tỷ lệ chất dinh dưỡng cao, ổn định. |
| Phương thức sản xuất | Sản xuất tự nhiên theo nông hộ, có ứng dụng công nghệ vi sinh. | Sản xuất công nghiệp. |
| Thời điểm bón cây | Thường dùng bón lót giai đoạn trước gieo trồng. | Dùng bón thúc, đẩy nhanh quá trình sinh trưởng. |
| Khả năng tan trong đất | Tan chậm và phải qua quá trình phân giải. | Dễ tan trong đất. |
| Tái hại cho đất | Không hại đất, giúp cải tạo đất hiệu quả. | Dễ làm đất bị chua và trơ lì. |
| Kháng bệnh cho cây | Tăng chống chịu sâu bệnh hại cho cây. Hệ vi sinh có lợi phát triển ức chế hoạt động của sâu bệnh. | Tốt cho cây nhưng không kháng bệnh, ngược lại có thể gây ra đột biến, hình thành chủng sâu bệnh mới. |
| Tác động tới môi trường | Thân thiện môi trường, đa dạng hệ sinh thái. | Ô nhiễm môi trường và gây hại hệ sinh thái tự nhiên. |
Nhìn chung, phân bón hữu cơ được ưu tiên sử dụng hơn so với vô cơ để phát triển nền nông nghiệp xanh bền vững và an toàn.
Ở Việt Nam, nhiều loại phân hữu cơ được sử dụng rộng rãi. Ngoài các loại truyền thống như phân chuồng, phân xanh, phân rác, phân vi sinh,… hiện nay người dân còn có thể dễ dàng tìm mua phân hữu cơ sản xuất sẵn. Tiêu biểu như: phân bón hữu cơ ba con bò, phân bón hữu cơ vi sinh đầu trâu, phân bón hữu cơ thái thị, phân bón hữu cơ komix, phân bón hữu cơ vi sinh saitama,…
Các loại phân hữu cơ được người nông dân ứng dụng phổ biến trong cải tạo đất đai và nâng cao năng suất cây trồng. Điều này càng khẳng định vai trò quan trọng của chúng với nền nông nghiệp hiện đại.
Vai trò của phân bón hữu cơ
Vai trò phân bón hữu cơ đối với sự phát triển nông nghiệp được đánh giá cao với cây trồng, đất và môi trường.
Đối với cây trồng
Một số lợi ích cần thiết mà phân bón hữu cơ mang lại cho cây trồng có thể kể đến như:
- Cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho cây
Trong phân hữu cơ có chứa N, P, K cùng các nguyên tố trung và vi lượng ở dạng dễ hấp thụ. Các chất dinh dưỡng được phân giải dần cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng trong suốt quá trình sinh trưởng. Đồng thời, tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật có ích phát triển, hạn chế tối đa các sâu bệnh gây hại.
- Giúp cây trồng phát triển tốt, ổn định
Khi phân hữu cơ phân huỷ trong đất sẽ tạo thành chất mùn chứa các loại axit humic, fulvic… kích thích bộ rễ phát triển hút được nhiều dinh dưỡng giúp cây luôn khoẻ mạnh.
- Nâng cao chất lượng nông sản
Sử dụng phân hữu cơ nâng cao sản lượng và chất lượng nông sản. Đặc biệt, các sản phẩm không tồn dư các chất gây hại sức khỏe nên an toàn với người sử dụng, đặc biệt là trái cây hữu cơ.
Đối với đất
Những lợi ích phân hữu cơ với đất gồm:
- Cải tạo và giúp đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng
Phân tạo chất mùn có tác dụng tăng độ tơi xốp và độ ẩm đất, tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật có lợi phát triển. Với vùng đất cằn cỗi, bạc màu việc dùng phân hữu cơ còn đẩy nhanh quá trình cải tạo và lấy lại độ phì nhiêu vốn có của đất.
- Hạn chế rửa trôi, xói mòn đất
Phân hữu cơ sẽ làm tăng tính ổn định của kết cấu đất tạo nên cấu trúc vững chắc trước biến động của thiên nhiên. Từ đó giảm tình trạng rửa trôi, xói mòn hiệu quả trước các đợt mưa lớn.
Đối với môi trường
Khác với phân hoá học, phân hữu cơ phân hủy hết nên không ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên. Người nông dân khi sử dụng đúng cách còn giúp đất giảm hoặc loại bỏ chất độc tồn đọng. Hơn hết phân hữu cơ còn góp phần tạo nên sự đa dạng hệ sinh thái, bảo vệ môi trường hiệu quả.
Không phủ nhận những lợi ích của phân bón hữu cơ. Nếu khai thác đúng cách, đây sẽ là phương án lý tưởng để cây trồng phát triển tốt, đất đai màu mỡ và không tác động xấu tới môi trường.
Hiện nay, quá trình sản xuất phân hữu cơ ngày càng được cải tiến nhằm tạo sự đa dạng chủng loại. Người nông dân cũng từ đó có nhiều lựa chọn phù hợp với nhu cầu hơn.
Phân loại phân bón hữu cơ
Phân bón hữu có nhiều loại và được xếp thành 2 nhóm chính là phân hữu cơ truyền thống và phân bón hữu cơ công nghiệp. Cả hai có những đặc điểm riêng biệt bạn cần nắm rõ.
| Tiêu chí | Phân hữu cơ truyền thống | Phân hữu cơ công nghiệp |
| Khái niệm | Là một nguồn phân bón tự nhiên ủ theo cách truyền thống (gom – xử lý – phủ kín) chất thải động – thực vật nhằm chuyển đổi thành dinh dưỡng cho cây trồng. | Là loại phân được chế biến từ các nguồn hữu cơ theo phương pháp công nghiệp mang lại giá trị cao hơn so với nguyên liệu thô ban đầu. |
| Phân loại | Phân chuồng, phân xanh, than bùn, phân rác,… | Phân hữu cơ vi sinh, Phân hữu cơ sinh học, phân bón hữu cơ khoáng,… |
| Ưu điểm |
|
|
| Nhược điểm |
|
|
Phân hữu cơ truyền thống hay công nghiệp đều có những thế mạnh và hạn chế riêng. Nếu muốn tận dụng lượng chất thải tự nhiên có sẵn và tiết kiệm chi phí người dùng có thể dùng phân truyền thống. Nhưng để an toàn, tiện lợi và hiệu quả tốt bạn nên ưu tiên các dòng công nghiệp. Dù lựa chọn loại nào thì khâu bảo quản cũng cần được chú ý nhằm đảm bảo thành phần của phân.
Cách bảo quản phân bón hữu cơ
Trong quá trình sử dụng để trồng cây hữu cơ, để bảo quản phân bón hữu cơ người nông dân cần lưu ý:
- Cất trữ nơi khô ráo, thoáng mát, tránh tiếp xúc độ ẩm cao để phân không bị ẩm mốc.
- Không tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời tránh mất dưỡng chất. Vì vậy bạn nên bảo quản phân ở nơi râm mát có che chắn cẩn thận.
- Kiểm tra nhiệt độ và duy trì độ ẩm thích hợp.
- Tránh để phân cùng các chất hoá học.
Với cách bảo quản như trên, phân hữu cơ sẽ cất trữ được dài lâu và đảm bảo chất lượng. Việc sử dụng và bảo quản phân bón hữu cơ đúng cách sẽ mang lại giá trị tối ưu để cây sinh trưởng tốt.
Mặc dù phân hữu cơ mang lại nhiều lợi ích nhưng chúng cũng tồn tại những hạn chế nhất định.
Nhược điểm của phân bón hữu cơ
Hạn chế của dòng phân này có thể kể đến như:
- Các loại phân đa số có hàm lượng dinh dưỡng không cao.
- Dưỡng chất phân giải chậm, phải cần ít nhất 10 – 15 ngày để cây hấp thụ.
- Phân không chuyên biệt từng chất dinh dưỡng nên không cung cấp kịp thời, nhanh chóng chất mà cây đang thiếu hụt.
- Một số loại nếu xử lý sai cách có mùi hôi khó chịu, dễ gây bệnh hại cây.
- Phân hữu cơ công nghiệp đảm bảo chất lượng thường có giá cao.
- Lượng phân cần dùng lớn mới cung cấp đủ nhu cầu cây trồng.
Dùng phân hữu cơ sai cách không chỉ hiệu quả thấp mà còn tiềm ẩn mầm bệnh. Vì vậy, trước khi sử dụng bất kỳ loại nào bạn nên đầu tư tìm hiểu rõ ràng.
Tóm lại, phân bón hữu cơ có vai trò quan trọng và là “trợ thủ” đắc lực của nhà nông. Sử dụng phân hữu cơ đúng cách, hợp lý góp phần không nhỏ cho nền nông nghiệp hiện đại phát triển bền vững và thân thiện.
Nguyễn Mạnh Hà là Chuyên gia Giải pháp Công nghệ Chế biến với hơn 25 năm kinh nghiệm trong ngành chế tạo máy và công nghệ. Ông chuyên tư vấn giải pháp tổng thể từ lựa chọn công nghệ, thiết kế dây chuyền, tối ưu công suất đến quy hoạch nhà máy, với chuyên môn về sấy lạnh, sấy thăng hoa, cấp đông sâu, nghiền mát, cô đặc và tiệt trùng. Ông đã đồng hành cùng hàng trăm doanh nghiệp trong tối ưu sản xuất và nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm Việt.
