Tổng hợp các yêu cầu trồng cây hữu cơ người mới cần biết
Trồng cây hữu cơ là xu hướng mà các doanh nghiệp, người tiêu dùng đặc biệt quan tâm. Với ưu điểm không sử dụng hóa chất gây hại đối với sức khỏe, các bước nuôi trồng đơn giản và tốt cho môi trường tự nhiên. Nông nghiệp hữu cơ được xem là giải pháp phát triển bền vững và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho bà con khi áp dụng.
Lợi ích canh tác nông nghiệp hữu cơ
Khi phát triển nông nghiệp hữu cơ đúng cách, người nông dân là đối tượng nắm rõ giá trị của sản phẩm mà mình sản xuất hơn ai hết. Những lợi ích canh tác nông nghiệp hữu cơ mang lại như sau:
Đối với người tiêu dùng
Nhờ sử dụng phân bón và trừ sâu bệnh bằng các sản phẩm thân thiện với môi trường nên nông sản sẽ không bị nhiễm độc hoặc hóa chất có hại. Do vậy, nông dân tạo ra được sản phẩm trái cây hữu cơ, rau hữu cơ an toàn, chất lượng, có màu sắc và hương vị thơm ngon, giàu dinh dưỡng có lợi đối với sức khỏe người dùng.
Mặt lợi đối với môi trường
Các loại thuốc bảo vệ thực vật hóa học khi sử dụng gây ô nhiễm đất, nước, không khí. Chúng thấm dần trong đất và tồn tại qua nhiều thập kỷ. Ảnh hưởng của nó tương tự với chất hóa học dioxin gây ra đối với người dân Việt Nam.
Do đó, canh tác nông nghiệp hữu cơ đem đến hiệu quả vĩ mô đối với môi trường hơn phương pháp truyền thống. Hoạt động này về lâu dài sẽ giúp cân bằng hệ sinh thái, bảo vệ đa dạng nền sinh học bền vững trong tự nhiên.
Vì thế, người nông dân nên loại bỏ thuốc các loại hóa học ngay từ sớm để đảm bảo hệ sinh thái được bền vững.
Đối với người sản xuất
- Vì quá trình sản xuất không có hóa chất nên người lao động sẽ không cần phải tiếp xúc với những nguyên tố độc hại.
- Theo đà phát triển của xu hướng coi trọng các sản phẩm hữu cơ, loại hình này sẽ có tiềm năng đem lại nguồn lợi kinh tế vô cùng lớn. Nhất là với thị trường nước ngoài ưa chuộng nông nghiệp sạch.
Với những lợi ích đó, hoạt động canh tác hữu cơ nên được coi trọng và có lộ trình phát triển nghiêm túc, khoa học. Tuy nhiên, cần phải nắm bắt được kiến thức về nguyên liệu cho cây hữu cơ trước khi tìm hiểu sâu rộng hơn những khía cạnh khác.
Nguyên vật liệu cho cây hữu cơ
Các nguyên vật liệu cho cây hữu cơ mà bạn phải lưu ý bao gồm:
Nguồn đất
Để tạo ra được những sản phẩm hữu cơ sạch, nguồn đất là yếu tố hàng đầu mà người trồng cần quan tâm. Nguồn đất trồng cây hữu cơ phải đáp ứng tiêu chí sau:
- Không nhiễm phế thải từ các nhà máy, xí nghiệp, bệnh viện, bãi rác…
- Đảm bảo đầy đủ ánh sáng tự nhiên và gần nguồn nước sạch.
- Đất sau khi kiểm định đảm bảo không dính kim loại nặng, chất hóa học… Đồng thời phải màu mỡ và chứa đủ dưỡng cần thiết cho hoạt động trồng trọt. Nếu nguồn đất chưa đạt chuẩn, có thể cải tạo hoặc chuyển đổi một thời gian trước khi đem vào sử dụng.
- Trong quá trình trồng cây hữu cơ, chú ý làm cho đất mềm mịn, tơi xốp bằng các hoạt động cày xới, xen canh, luân canh…
Nếu lựa chọn đúng nguồn đất, kết hợp với cách làm đất khoa học sẽ tạo ra được nguyên liệu lý tưởng cho hoạt động trồng cây hữu cơ đạt hiệu quả.
Nguồn nước
Cũng giống như nguồn đất, hệ thống nguồn nước tưới cho cây hữu cơ phải có giấy phép kiểm định đạt chuẩn. Trong nước không được phép chứa kim loại nặng cũng như các chất hóa học gây ảnh hưởng xấu cho cây trồng.
Đặc biệt, chú ý xây dựng trang trại nông sản tránh xa khu vực ô nhiễm hay có nguồn nước thải độc hại. Nếu nguồn nước chưa tốt, phải xử lý chuẩn khoa học trước khi đi vào tưới tiêu. Mọi quá trình đều phải được kiểm nghiệm và có chứng nhận vệ sinh đầy đủ.
Phân bón
Riêng đối với rau hữu cơ, tuyệt đối không sử dụng phân bón hóa học trong canh tác. Đây là điểm mấu chốt quan trọng, nhằm phân biệt rau hữu cơ với các loại rau thông thường khác.
Phân bón hữu cơ được kiểm định, kiểm soát nghiêm ngặt và có nguồn gốc tự nhiên như rơm rạ, lá khô, vỏ cà phê, phân ủ nóng từ đậu tương, ốc bươu vàng,…
Trừ sâu bệnh
Người trồng cần có kế hoạch phòng trừ các loại sâu bệnh bằng biện pháp khoa học, an toàn. Theo kinh nghiệm của người nông dân, cách làm thường xuyên được áp dụng như dùng bã gừng, hành, rượu, tỏi… để xua đuổi côn trùng, sâu bệnh.
Bên cạnh đó, có thể kết hợp phương pháp luân canh, xen canh hay kiểm tra bằng tay. Mục đích là để giữ lại những côn trùng có lợi, loại bỏ tận gốc sâu hại.
Giống cây
Bên cạnh các yếu tố trên, lời khuyên cho người mới bắt đầu trồng cây hữu cơ là nên lựa chọn giống cây đạt tiêu chuẩn cao và phù hợp với khí hậu từng vùng. Việc này quyết định đến 70% khả năng canh tác thành công. Lựa chọn giống tốt sẽ là điều kiện cơ bản giúp cây sinh trưởng và phát triển nhanh chóng, khỏe mạnh.
Như vậy, lựa chọn nguyên liệu đạt chuẩn là yếu tố quan trọng khi trồng cây hữu cơ. Tiếp theo đó, người nông dân cũng cần có phương pháp chăm sóc khoa học để tạo ra được sản phẩm chất lượng cao.
Cách chăm sóc cây hữu cơ
Các cách chăm sóc cây hữu cơ được áp dụng như sau:
Cắt tỉa đúng thời điểm
Thông thường, phương pháp này được áp dụng chủ yếu cho các trang trại có mô hình nhà kính, nhà lưới. Theo đó, khi các nhánh lá đạt tới chiều cao thích hợp người nông dân cần có lịch trình kiểm tra đều đặn. Thường xuyên cắt tỉa, loại bỏ lá già, lá bị nhiễm sâu bệnh để giữ chất dinh dưỡng và tránh lây nhiễm cho các lá sau phát triển tốt hơn.
Vệ sinh cỏ dại
Cỏ dại mọc cạnh tranh, lấn át không chỉ hấp thụ hết nguồn nước và chất dinh dưỡng trong đất mà còn lưu trữ sâu hại. Trong khi đó, nông nghiệp hữu cơ không cho phép dùng thuốc diệt cỏ khi canh tác. Vậy nên, nhổ bằng tay là phương pháp tối ưu.
Bên cạnh đó, người nông dân nên rải một lớp hỗn hợp hữu cơ lên bề mặt đất khoảng 1 – 2 cm để hạn chế cỏ dại phát triển. Có thể dùng rơm rạ không dính cỏ, bã cà phê hay vỏ cacao làm nguyên liệu.
Tưới nước đúng cách
Khi mới ươm mầm, bạn chỉ nên dùng hệ thống phun sương để tưới vào sáng sớm và chiều muộn. Không nên để lực nước phun quá mạnh dễ xối mất lớp đất, làm đổ nát giống cây.
Đến khi cây đã ra rễ bám sâu và đất, dùng bình tưới trực tiếp vào gốc rau. Không nên để lá đọng nước khi tưới vì sẽ tạo ra môi trường ẩm ướt cho vi khuẩn sinh sôi, phát triển.
Để ra được sản phẩm nông nghiệp hữu cơ có chất lượng cao, người sản xuất cần dày công chăm sóc và tỉ mỉ trong từng quy trình. Bên cạnh đó, bạn cũng cần đặc biệt quan tâm đến những lưu ý quan trọng để quá trình trồng cây hữu cơ diễn ra thuận lợi, tốt đẹp.
Lưu ý khi trồng cây hữu cơ
Trong quá trình trồng cây hữu cơ, người nông dân đặc biệt chú ý không được phép sử dụng nguồn vật liệu đầu vào gồm:
- Hóa chất bảo vệ thực vật
- Phân bón hóa học
- Chất kích thích tăng trưởng
- Sản phẩm đột biến gen
- Phân bắc
Tất cả nguồn nguyên liệu đầu vào của sản xuất nông nghiệp hữu cơ đều phải được kiểm duyệt nghiêm ngặt và có giấy phép chứng nhận. Ngoài ra, bạn cũng cần lưu ý đến các yếu tố xung quanh có thể tác động đến cây trồng như:
Ánh nắng
Một không gian làm vườn đủ nắng cần thiết là yếu tố quan trọng. Vào mùa trồng chính, ánh nắng có thể chiếu từ 6 đến 8 giờ. Nếu bạn không có vị trí phù hợp, hãy chuyển sang trồng các loại cây phát triển không cần hấp thụ quá nhiều ánh sáng.
Đất và địa hình vườn, trại
Trồng cây hữu cơ trên bề mặt đất có độ dốc vừa phải để hấp thụ ánh nắng mặt trời tốt hơn và tránh đọng nước vào mùa mưa. Đồng thời lưu ý chọn giống cây trồng phù hợp với loại đất để cho ra năng suất tốt.
Gió
Nếu cây trồng sinh trưởng ở nơi có gió mạnh, hãy hạn chế bằng cách thiết kế các tấm lưới chắn gió hoặc hàng rào bao quanh.
Để tâm đến những vấn đề này sẽ giúp bạn xây dựng được quy trình trồng cây hữu cơ khoa học và hiệu quả nhất.
Có thể thấy, quá trình trồng cây hữu cơ không về đơn giản mà đòi hỏi rất nhiều lưu ý cũng như yêu cầu nghiêm ngặt. Tuy nhiên, về lâu dài đây vẫn luôn là hướng đi đúng đắn mà các nước trên thế giới đang hướng tới trong kế hoạch phát triển bền vững của quốc gia.
Nguyễn Mạnh Hà là Chuyên gia Giải pháp Công nghệ Chế biến với hơn 25 năm kinh nghiệm trong ngành chế tạo máy và công nghệ. Ông chuyên tư vấn giải pháp tổng thể từ lựa chọn công nghệ, thiết kế dây chuyền, tối ưu công suất đến quy hoạch nhà máy, với chuyên môn về sấy lạnh, sấy thăng hoa, cấp đông sâu, nghiền mát, cô đặc và tiệt trùng. Ông đã đồng hành cùng hàng trăm doanh nghiệp trong tối ưu sản xuất và nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm Việt.
