Sự thật: Có nên sử dụng công nghệ sấy thăng hoa hay không?
Có nên sử dụng công nghệ sấy thăng hoa là câu hỏi được nhiều doanh nghiệp và cá nhân quan tâm khi tìm kiếm giải pháp sấy khô hiệu quả.
Với khả năng bảo toàn dưỡng chất, màu sắc, hương vị và cấu trúc sản phẩm, sấy thăng hoa đang trở thành lựa chọn hàng đầu trong ngành thực phẩm, dược liệu và mỹ phẩm cao cấp.
Tuy nhiên, chi phí đầu tư cao cũng là yếu tố cần cân nhắc. Vậy công nghệ này có thực sự phù hợp với nhu cầu sản xuất của bạn? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết!
Thế nào được gọi là sấy thăng hoa
Sấy thăng hoa chính là việc sấy khô sản phẩm, nhưng chỉ áp dụng cho những sản phẩm khó có thể sấy được khô và cần giữ nguyên hình dạng như lúc ban đầu.
Một số sản phẩm thường được sử dụng công nghệ sấy thăng hoa đó là quả dâu tây, quả thanh long, quả sầu riêng, quả kiwi,.. Bởi đặc trưng của những loại quả này là có nhiều nước, đặc tính mềm nhũn nên rất dễ bị biến đổi tính chất, hình dáng sau khi sấy xong.
Tóm lại thăng hoa chính là việc làm khô sản phẩm nhưng vẫn giữ nguyên được màu sắc, mùi vị cũng như hình dáng của sản phẩm.
Nguyên lý hoạt động
Công nghệ sấy thăng hoa sử dụng sự thăng hoa của nước để làm khô các sản phẩm cần sấy. Chính vì vậy nó giữ được hình dáng ban đầu của sản phẩm.
Điều kiện hoạt động của máy sấy ở áp suất chân không. Mức áp suất này sẽ tạo nên hiện tượng thăng hoa của nước, Từ đó khiến cho nhiệt độ sấy thay đổi để tác động phù hợp vào sản phẩm đang sấy.
Nhiệt độ tùy theo giai đoạn khác nhau sẽ ở mức khác nhau, có giai đoạn lạnh sâu đến âm 30 độ và cũng có giai đoạn nóng tới 40 độ.
Ưu điểm của công nghệ sấy thăng hoa
Máy sấy thăng hoa giúp các bạn sấy được nhiều loại quả khác nhau. Đặc biệt sấy được các loại quả khó được làm khô bằng các thiết bị sấy thông thường. Do đó tạo nên giá trị thành phẩm cao.
Các sản phẩm sau khi sấy khô giữ nguyên được màu sắc tự nhiên. Chẳng hạn như màu đỏ của dâu tây, màu vàng của xoài chín, màu xanh của mãng cầu,… Đặc biệt độ ẩm của thành phẩm đạt chuẩn đến 3% với độ khô đồng đều nên mang lại sự hài lòng cho bất kỳ khách hàng nào.
Nhược điểm công nghệ sấy thăng hoa
Thiết bị sấy thăng hoa có mức giá tương đối cao. Đối với dòng máy công suất 100kg thì các bạn sẽ phải bỏ ra số tiền hơn 1 tỷ để đầu tư. Đây là số tiền tương đối lớn và không phải cơ sở sản xuất nào cũng có khả năng để sở hữu.
Thời gian sấy thường kéo dài với nhiều giai đoạn khác nhau. Do đó tiêu thụ khá nhiều điện năng, và điều này không mang lại lợi nhuận kinh tế cao như dòng máy sấy khác.
Máy hoạt động dựa vào nguyên lý hút chân không nên trong quá trình sấy thường phát ra tiếng ồn lớn. Điều này đôi lúc gây khó chịu cho người sản xuất.
Với công suất cao nên máy sấy thăng hoa thường chỉ phù hợp hợp với phương pháp sấy giòn. Đối với các phương pháp khác như sấy dẻo, hoặc sấy một nắng thường không phù hợp
Có nên sử dụng công nghệ sấy thăng hoa hay không
Công nghệ sấy thăng hoa mang lại nhiều lợi ích vượt trội, nhưng không phải lúc nào cũng là lựa chọn phù hợp.
Khi nào NÊN sử dụng công nghệ sấy thăng hoa?
>>Xem thêm: Máy sấy tôm cá khô
Nếu sản phẩm yêu cầu giữ nguyên dưỡng chất, màu sắc, cấu trúc và hương vị
- Công nghệ sấy thăng hoa giúp bảo toàn 99% dưỡng chất, giữ nguyên màu sắc và mùi vị tự nhiên, không bị biến dạng sau khi sấy.
- Phù hợp với thực phẩm cao cấp như trái cây sấy, thảo dược quý, thực phẩm chức năng, dược liệu và mỹ phẩm thiên nhiên.
Nếu cần bảo quản sản phẩm trong thời gian dài mà không dùng chất bảo quản
- Sản phẩm sấy thăng hoa có độ ẩm dưới 5%, ngăn ngừa vi khuẩn và nấm mốc, giúp bảo quản 5 – 25 năm mà không mất chất lượng.
- Lý tưởng cho thực phẩm du lịch, hàng không, quân đội, y tế và xuất khẩu.
Nếu muốn tạo ra sản phẩm cao cấp, có giá trị thương mại cao
- Thực phẩm sấy thăng hoa có giá bán cao hơn nhờ chất lượng tốt hơn so với sấy lạnh hay sấy nhiệt.
- Nếu hướng đến thị trường xuất khẩu hoặc phân khúc cao cấp, sấy thăng hoa giúp tăng khả năng cạnh tranh.
Nếu có thị trường tiêu thụ ổn định và sẵn sàng đầu tư dài hạn
- Máy sấy thăng hoa có chi phí đầu tư cao (từ vài trăm triệu đến vài tỷ đồng), nhưng nếu có thị trường tiêu thụ tốt, đây là khoản đầu tư sinh lời.
- Thích hợp cho doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn hoặc đơn vị chuyên gia công sấy thăng hoa.
Khi nào KHÔNG nên sử dụng công nghệ sấy thăng hoa?
Nếu sản phẩm không đòi hỏi chất lượng quá cao
- Đối với các sản phẩm chỉ cần bảo quản thông thường (như tiêu, cà phê, gạo, hạt điều, các loại gia vị…), sấy lạnh hoặc sấy nhiệt là lựa chọn hợp lý hơn về chi phí.
Nếu ngân sách hạn chế và khó thu hồi vốn nhanh
- Giá máy sấy thăng hoa cao hơn 5 – 10 lần so với máy sấy lạnh hay sấy nhiệt, trong khi chi phí vận hành cũng lớn hơn.
- Nếu chưa có thị trường tiêu thụ rõ ràng hoặc sản xuất quy mô nhỏ, sấy lạnh có thể là lựa chọn kinh tế hơn.
Nếu sản phẩm có giá trị thấp, khó bán với mức giá cao
- Ví dụ: sấy rau củ phổ thông (bắp cải, su hào, cà rốt…) không cần thiết phải dùng sấy thăng hoa, vì giá bán không đủ cao để bù đắp chi phí.
Như vậy, để quyết định có nên sử dụng công nghệ này hay không, cần cân nhắc các yếu tố như chất lượng sản phẩm mong muốn, chi phí đầu tư, quy mô sản xuất và thị trường tiêu thụ.
Hy vọng với những thông tin về công nghệ sấy thăng hoa trên đây đã giúp các bạn có thêm những hiểu biết nhất định. Đồng thời giúp các bạn lựa chọn công nghệ sấy phù hợp nhất với nhu cầu sử dụng của đơn vị mình.
Nguyễn Mạnh Hà là Chuyên gia Giải pháp Công nghệ Chế biến với hơn 25 năm kinh nghiệm trong ngành chế tạo máy và công nghệ. Ông chuyên tư vấn giải pháp tổng thể từ lựa chọn công nghệ, thiết kế dây chuyền, tối ưu công suất đến quy hoạch nhà máy, với chuyên môn về sấy lạnh, sấy thăng hoa, cấp đông sâu, nghiền mát, cô đặc và tiệt trùng. Ông đã đồng hành cùng hàng trăm doanh nghiệp trong tối ưu sản xuất và nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm Việt.
