Hướng dẫn kỹ thuật nuôi cá tra cho thương vụ bội thu
Việc áp dụng đúng các kỹ thuật nuôi cá tra sẽ giúp tăng năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm và mang lại hiệu quả kinh tế cao. Trong bối cảnh nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế ngày càng cao, việc nắm vững những kiến thức về nuôi trồng loại cá này góp phần lớn trong việc cải thiện đời sống cho bà con và thu ngoại tệ về cho đất nước.
Chuẩn bị ao và giống cá tra
Chuẩn bị ao nuôi
Vị trí ao nuôi nên lựa chọn nền đất không bị nhiễm phèn, thông thoáng và không có tán cây che phủ, gần các nơi cung cấp nước như sông, kênh, rạch,… để chủ động được nguồn nước.
Ao nuôi có diện tích từ 500m2 trở lên, độ sâu từ 1,5 – 2m (tối ưu nhất là 5.000m2 – 10.000m2, độ sâu 4 – 6m). Cống cấp nước và thoát nước cần thiết kế riêng biệt. Bờ ao cao hơn mực nước tối thiểu 0,5m.
Trước khi thả cá, cần tháo cạn nước trong ao, diệt hết cá tạp, dọn sạch rong, cỏ. Vét bùn lỏng ở đáy ao, để lại lớp bùn dày 0,2 – 0,3m. Lấp hết hang hốc, tu sửa bờ, mái. Sau đó, dùng vôi bột (CaO) rải khắp đáy ao với lượng từ 7 – 10kg/100m2 để điều chỉnh độ pH. Tiếp đến, dùng BKC với lượng 0,5l BKC pha loãng với 200 nước rồi phun đều đáy ao để tiêu diệt mầm bệnh.
Phơi đáy ao từ 5 – 7 ngày rồi cho nước từ từ vào ao qua cổng chắn lưới lọc để ngăn dịch hại và cá dữ lọt vào.
Chọn giống và thả cá giống
Cá giống được chọn cần phải khỏe mạnh, bơi lội hoạt bát, phản ứng nhanh, không trầy xước, mất nhớt, đầy đủ vây, kỳ. Cá không dị hình, dị tật, không có mầm bệnh. Kích cỡ cá phải đảm bảo đồng đều từ 10 – 12cm để không bị hao hụt khi nuôi.
Cá giống mới về nên tắm bằng nước muối 2 – 3% trong 5 – 6 phút để loại trừ ký sinh và chống nhiễm trùng vết thương. Nên thả ngay vào buổi chiều mát cùng ngày. Mật độ thả từ 60 – 100 con/m2 (cá khoảng 25 – 50g/con).
Kỹ thuật nuôi cá tra
Quản lý thức ăn
Trong ngày đầu tiên thả thì không nên cho ăn. 3 ngày tiếp theo nên cho cá ăn 1 cữ/ngày, vào 8h sáng với khẩu phần từ 0,5 – 0,8% trọng lượng đàn cá.
Thức ăn cho cá có thể sử dụng nguyên liệu có sẵn tại địa phương và phối chế sao cho đảm bảo lượng protein từ 15 – 20%. Có thể tham khảo công thức ở bảng sau:
| Công thức | Nguyên liệu | Hàm lượng protein ước tính |
| Công thức 1 | Cám gạo: 60%
Cá vụn, dầu cá, ruột cá: 30% Rau xanh: 10% |
15 – 16% |
| Công thức 2 | Cám gạo: 50%
Bột bắp: 25% Bột cá khô: 15% Rau xanh: 10% |
15 – 16% |
| Công thức 3 | Cám gạo: 60%
Bột cá: 20% Khô dầu: 10% Rau xanh: 10% |
16 – 18% |
Khi cho ăn, nên rải thức ăn đều và từ từ, hạn chế sự phân cỡ cá trong ao, giảm thời gian thức ăn tiếp xúc với nước để tránh làm mất dinh dưỡng của thức ăn và dễ gây ô nhiễm nước.
Khẩu phần và lượng thức ăn sẽ căn cứ vào sức khỏe cá, điều kiện thời tiết để điều chỉnh cho phù hợp. Vào mùa lạnh, cá ăn ít thì nên cho ăn 1 cữ/ngày vào lúc nhiệt độ nước ao cao (3 – 4 giờ chiều) và cho ăn tối đa. Tùy thuộc vào độ đồng đều của cá trong ao để quyết định kích cỡ viên thức ăn.
Quản lý môi trường ao nuôi
Bà con nên theo dõi các yếu tố môi trường ao nuôi để kịp thời có các biện pháp xử lý các hiện tượng như sụt lún bờ, rò rỉ nước,… Bên cạnh đó, cần kiểm tra các hoạt động bơi lội và bắt mồi của cá.
Cần thường xuyên thay nước cho cá, mỗi lần thay khoảng 20 – 30% lượng nước trong ao. Giai đoạn đầu khi thả giống, cần đợi cá thích nghi với môi trường nước rồi mới tiến hành thay nước, sau đó tăng dần tần suất thay nước. Đặc biệt là ở giai đoạn 3 – 4 tháng cuối vụ, cần thay nước hàng ngày, lượng nước tối thiểu 50 – 60%.
Nên thay nước vào lúc triều cường. Thay bằng cách vừa xả cống đáy, vừa bơm nước ở tầng mặt để loại bỏ chất thải ở đáy ao.
Tiến hành hút bùn ở đáy ao định kỳ khi đã cho cá ăn từ 50 – 70 tấn thức ăn. Sử dụng BioFix AQT để làm sạch đá ao, hấp thụ khí độc H2S, NH3,…, phân hủy các chất hữu cơ.
Kiểm tra độ tăng trưởng của cá 1 – 2 lần/tháng. Bắt ngẫu nhiên 20 – 30 con để xác định kích thước, trọng lượng và kiểm tra tình trạng sức khỏe.
Phòng và trị bệnh
Một số loại bệnh cá tra thường gặp phải:
| Bệnh | Dấu hiệu | Nguyên nhân | Cách trị |
| Bệnh đốm da, trắng da | Bỏ ăn, gốc vây lưng xuất hiện đốm trắng, lan dần đến cuống đuôi và toàn thân. Hoặc bơi lờ đờ ngang mặt nước, lộn đầu xuống rồi chết. | Xây xát do đánh bắt, san ao, vận chuyển hoặc thay đổi nhiệt độ môi trường đột ngột. | Dùng kháng sinh và thuốc điều trị trộn vào thức ăn tự chế biến. Hoặc nghiền mịn và pha thành dung dịch rồi ngâm thức ăn viên: Sunfadimezin 5g + Oxytetracyclin 2g/100kg cá kết hợp trộn thức ăn Superfact 250g/100kg thức ăn. Giảm ½ liều lượng sau 3 ngày, đến 5 ngày là khỏi. |
| Xuất huyết đường ruột | Bụng chướng to, vây bụng xung huyết, hậu môn lồi, sưng đỏ. | Cá biếng ăn, bơi tách đàn, lờ đờ. | Dùng cỏ mực thái nhỏ, nấu chung với thức ăn tự chế biến, liều lượng 1kg cỏ mực + 70kg thức ăn. Cách 1 tuần ăn 1 lần để phòng bệnh. Nếu cá nhiễm bệnh nên dùng sunfathiazon 6g + 0,5g Thiromin/100kg cá, hoặc sunfaguanidin 10g/70kg thức ăn tự chế biến. Cá ăn liên tục 5 ngày, giảm 1/2 liều lượng từ ngày thứ 3. |
| Trùng bánh xe | Thân cá có lớp nhớt trắng đục, cá nổi và tập trung ở nơi nước chảy. Cá bệnh nặng bơi lờ đờ rồi chìm xuống đáy ao chết. | Cá nuôi với mật độ dày, môi trường nuôi không sạch sẽ. | Dùng nước muối 2 – 3% tắm cho cá 5 – 15 phút. Dùng đồng sulfat nồng độ 2 – 5mg/l tắm cho cá trong 10 – 15 phút hoặc phun xuống ao với nồng độ 0,5 – 0,7g/m3 |
Bên cạnh việc theo dõi bệnh của cá, cần tăng cường sức đề kháng bằng cách bổ sung vitamin C, men tiêu hóa, premix khoáng để cá hấp thu tốt dưỡng chất trong thức ăn.
Hạn chế mầm bệnh ký sinh trong cơ thể cá bằng cách xổ ký sinh định kỳ 20 – 30 ngày (trộn thuốc vào thức ăn). Mỗi lần xổ 2 – 3 ngày và 1 lần/ngày vào buổi sáng. Sau khi xổ, cho cá bổ sung men tiêu hóa, vitamin C, premix khoáng 3 – 5 ngày liên tục để cá nhanh hồi phục.
Thu hoạch và tiêu thụ cá tra
Thời gian nuôi cá tra trung bình là 10 tháng, trọng lượng 0,7 – 1,5kg/con. Có thể thu hoạch 1 lần và giữ cá nhỏ. Nên ngưng cho cá ăn ít nhất 1 ngày trước khi thu hoạch.
Khi đánh bắt, cần dùng lưới mềm đánh từ từ, không kéo dồn quá nhiều để tránh làm cá xây xát. Nhanh chóng lựa chọn, phân loại, rửa sạch cá trước khi bảo quản, và cần chuyển ngay đến nhà máy chế biến hoặc nơi tiêu thụ. Sau khi thu hoạch phải tát cạn ao để chuẩn bị cho vụ kế tiếp.
Xem thêm: Các loại máy sấy tôm cá mới nhất 2025
Kỹ thuật nuôi cá tra không chỉ dừng lại ở việc chăm sóc và nuôi dưỡng cá. Nó còn bao gồm các khâu như chọn giống, chế biến thức ăn, bảo quản và chế biến sản phẩm. Để có được sản phẩm cá tra chất lượng cao, người nuôi cần quan tâm đến toàn bộ quy trình để nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu tiêu thị trong và ngoài nước.
Nguyễn Mạnh Hà là Chuyên gia Giải pháp Công nghệ Chế biến với hơn 25 năm kinh nghiệm trong ngành chế tạo máy và công nghệ. Ông chuyên tư vấn giải pháp tổng thể từ lựa chọn công nghệ, thiết kế dây chuyền, tối ưu công suất đến quy hoạch nhà máy, với chuyên môn về sấy lạnh, sấy thăng hoa, cấp đông sâu, nghiền mát, cô đặc và tiệt trùng. Ông đã đồng hành cùng hàng trăm doanh nghiệp trong tối ưu sản xuất và nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm Việt.
