Tổng hợp các kỹ thuật trồng cây mắc ca cho mùa vụ bội thu
Nắm vững kỹ thuật trồng cây mắc ca sẽ giúp người nông dân có được mùa vụ bội thu và có được giống tốt cho mùa vụ tiếp theo. Cây mắc ca là loại cây yêu cầu kỹ thuật trồng rất nghiêm ngặt, vì vậy cần phải chăm sóc và canh tác đúng cách ngay từ khâu chọn giống.
Điều kiện tự nhiên của cây mắc ca
Ánh sáng và nhiệt độ
Cây mắc ca chịu lạnh tương đối tối, nhiệt độ để cây sinh trưởng là từ 13-32 độ C. Ở giai đoạn ra hoa, cây yêu cầu nhiệt độ ban đêm từ 17-20 độ C để phân hóa mầm, giúp ra nhiều hoa hơn.
Mắc ca là cây ưa sáng, vì vậy không được trồng cây dưới tán của cây khác hoặc xen canh quá dày.
Đất trồng
Mắc ca thích hợp trồng trên các loại đất có tầng dày trên 70cm, thoát nước tốt, giàu chất hữu cơ, độ pH trung bình là 5.5. Cây có thể chịu được đất xấu, đất thịt nhẹ đến trung bình, ẩm đều quanh năm, không thích hợp trồng với đất kiềm dầu, ong hóa hoặc đất bị thoái hóa nghiêm trọng.
Lượng mưa
Nên trồng mắc ca ở những nơi có lượng mưa lớn hơn 1.200mm/năm, phân bố đều trong năm.
Chọn giống
Mắc ca là loài cây gỗ lớn, thường cao tới 18m, tán rộng 15m. Có 2 loại mắc ca là mắc ca vỏ hạt nhám và mắc ca vỏ hạt nhẵn. Thời gian hoa nở rộ là từ tháng 12 đến tháng 2 hoặc tháng 4 năm sau, hoa dài 15-25cm, mỗi chùm hoa chỉ đậu từ 5-14 quả, hoa có màu trắng hồng. Hoa mắc ca không mọc ở đầu cành mà mọc ra từ nách cành, hoàn toàn độc lập với cành non.
Quả mắc ca có hình trái đào hoặc hòn bi, khi chín, vỏ quả chuyển từ xanh sang nâu, vỏ quả khô tự nứt, nhân hạt màu trắng sữa.
Các dòng mắc ca: Mắc ca 849, dòng 246, dòng OC và dòng 816 là những giống cây thích hợp để trồng tại Tây Nguyên. Cây giống đem trồng nên là cây ghép, không nên trồng giống thực sinh. Cây giống phải có chiều cao từ 60cm đến 1m.
Kỹ thuật trồng mắc ca
Có 2 cách trồng cây mắc ca trồng thuần loại hoặc trồng xen kẽ với cà phê, chè, hồ tiêu. Dù trồng theo phương thức nào thì cũng phải bảo đảm được các kỹ thuật gieo trồng để có năng suất tốt.
Thời vụ
Thời vụ trồng tốt nhất cho các tỉnh phía Bắc là mùa xuân, đối với các tỉnh phía Nam là vào đầu mùa mưa.
Khoảng cách
Tùy theo vị trí vườn, giống cây mà lựa chọn các mật độ phù hợp. Quy cách trồng cây mắc ca thuần loại là 200-300 cây/ha. Nếu trồng xen kẽ các cây khác thì mật độ nên trồng là 70 cây/ha.
Cách trồng
Đào hố: Kích thước hố 1x1x1m hoặc 0.8×0.8×0.8m, để lớp đất đáy một bên, lớp đất mặt một bên rồi phơi ải khoảng 15-20 ngày, sau đó lấp hố.
Bón lót: Bón khoảng 15kg phân chuồng cho một hố, 0.25-0.5kg vôi bột trộn đều với phần đất mặt sau đó lấp xuống hố trước Phần đất đáy còn lại lấp phía trên cho đầy hố, việc lấp hố phải hoàn thành trước khi trồng khoảng 15-20 ngày.
Trồng cây:
- Để đạt năng suất tốt, cần phối hợp các dòng khác nhau. Có thể trồng 3 dòng khác nhau liên tiếp rồi lặp lại.
- Khi mua cây giống về nên để nơi thoáng mát, tưới nước giữ ẩm cho cây đến khi bộ rễ ổn định thì đem đi trồng.
- Khi trồng cây phải nhẹ nhàng, tránh làm vỡ bầu đất, chèn đất thật chặt sau khi bỏ bầu đất xuống hố, lấp kín mặt bầu theo hình mâm xôi để tráng bị úng nước. Cắm cọc cố định vào thân cây mắc ca để tránh gió làm lay gốc.
- Sau 20-30 ngày trồng, tiến hành kiểm tra, trồng dặm lại các cây bị chết, còi cọc kém phát triển.
Bón phân
Giai đoạn trước khi ra hoa
- Năm đầu tiên: Bón phân vào rãnh tạo quanh gốc (rãnh cách gốc 25-30cm, sâu 5-10cm). Mỗi lần bón 100g/gốc phân NPK 16-16-8-13S. Bón thúc lần 2 sau khi bón lần 1 từ 40-50 ngày.
- Năm thứ 2, 3: Bón phân 2 lần vào đầu và cuối mùa mưa, vân bón và rãnh gốc. Mỗi lần bón 120g/gốc phân NPK 16-16-8-13S.
Giai đoạn khi cây ra hoa, kết quả
Bón 3 lần vào các giai đoạn ra hoa, cây đang ra trái và sau khi thu hoạch. Lượng phân bón hữu cơ tăng dần theo từng năm, xới đất thành rãnh sâu 10-15cm, rộng 20cm. Bón thêm 20-30kg phân chuồng hoai mỗi năm 1 lần vào giai đoạn trước khi cây ra hoa.
Làm cỏ
Khoảng 30-40 ngày sau khi trồng, tiến hành dọn dây leo, xới đất, làm cỏ quang gốc với đường kính 0.8-1m. Lần làm cỏ thứ 2 cách lần 1 từ 40-50 ngày. Hàng năm, trước khi bón phân đều tiến hành làm cỏ, xới đất.
Tưới nước
Mắc ca là loài cây chịu hạn tốt, tuy nhiên, vào thời gian ra hoa và đậu trái, cần cung cấp đủ lượng nước 30l/gốc/lần tưới để tăng tỉ lệ đậu trái và giảm rụng trái non.
Tỉa cành, tạo tán
Sau khi thu hoạch mỗi năm cần tỉa lại cành tán, các cành bị yếu, sâu bệnh để cây được thông thoáng, phát triển cành con.
Phòng, trừ sâu bệnh
Sâu hại
- Các loại sâu bệnh thường gặp trên mắc ca: sâu mọt đục cành, rệp sáp…
- Biện pháp phòng trừ: Vệ sinh đồng ruộng, làm cỏ, cắt bỏ cành bệnh, tưới nước thích hợp. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật thuộc danh mục cho phép để loại bỏ sâu bệnh.
Bệnh hại
- Các bệnh thường gặp ở cây mắc ca bao gồm: Thán thư làm thối quả, nám quả…
- Biện pháp phòng trừ: Vệ sinh đồng ruộng, cắt bỏ cành có quả bị nhiễm bệnh, đem đi tiêu hủy. Khi bệnh hại xuất hiện và có xu hướng lây lan diện rộng, có thể sử dụng các loại thuốc Tebuconazole+Trifloxystrobin; Iprodione hoặc Mancozeb + Metalaxyl – M, để xử lý.
Thu hoạch và bảo quản mắc ca
Quả mắc ca khi chín sẽ tự rụng, vì vậy trước khi thu hoạch nên dọn vệ sinh, làm sạch cỏ rác để thuận lợi cho việc nhặt quả chín. Có thể thu hoạch quả trực tiếp từ trên cây nhưng phải đảm bảo là quả đã già. Quả mới rụng có lượng nước lên tới 30%, phải hong hoặc phơi khô trong bóng để lượng nước còn khoảng 10%.
Hạt có độ ẩm 10% có thể bảo quản 3 tháng, sấy khô khi đạt độ ẩm 1.5% có thể bảo quản trong nhiều năm. Để có được độ ẩm tiêu chuẩn, bạn có thể sử dụng máy sấy lạnh Sasaki chuyên dùng cho các loại nông sản. Sấy mắc ca bằng máy sấy Sasaki, không chỉ giúp hạt đạt tiêu chuẩn sấy khô để bảo quản lâu dài mà còn giữ được nguyên màu, nguyên vị của hạt. Bên cạnh đó, máy sấy lạnh Sasaki còn giúp tiết kiệm điện năng và thân thiện với môi trường.
Mắc ca là loại cây có yêu cầu khắt khe về khí hậu, thổ nhưỡng. Vì vậy, nắm vững kỹ thuật trồng cây mắc ca là yếu tố quan trọng để cây phát triển khỏe mạnh, cho năng suất cao và đảm bảo được thời gian thu hoạch của cây.
Nguyễn Mạnh Hà là Chuyên gia Giải pháp Công nghệ Chế biến với hơn 25 năm kinh nghiệm trong ngành chế tạo máy và công nghệ. Ông chuyên tư vấn giải pháp tổng thể từ lựa chọn công nghệ, thiết kế dây chuyền, tối ưu công suất đến quy hoạch nhà máy, với chuyên môn về sấy lạnh, sấy thăng hoa, cấp đông sâu, nghiền mát, cô đặc và tiệt trùng. Ông đã đồng hành cùng hàng trăm doanh nghiệp trong tối ưu sản xuất và nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm Việt.
