Hướng dẫn các kỹ thuật trồng chanh cho trái quanh năm
Kỹ thuật trồng chanh đòi hỏi người dân phải chăm sóc theo đúng các đặc tính sinh trưởng của cây mới cho ra năng suất tốt. Nếu muốn ép chanh ra quả quanh năm cần thực hiện xiết nước, phân trước khi kích thích ra hoa.
Điều kiện tự nhiên
Trước khi trồng chanh phải chú ý tới các điều kiện tự nhiên, môi trường thích hợp cho cây phát triển tốt.
Ánh sáng
Cây chanh ưa ánh sáng nhẹ, cường độ khoảng 10.000 – 15.000 lux. Do đó, nên trồng xen kẽ một số cây như chuối hoặc đu đủ để hỗ trợ che nắng trong 1 – 2 năm đầu. Khi cây đã lớn có thể chặt bỏ, tập trung dinh dưỡng nuôi chanh.
Nhiệt độ
Nhiệt độ thích hợp nhất nằm trong khoảng 23 – 32 độ C. Nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh sẽ làm chậm quá trình ra hoa và kết trái.
Đất trồng
Chanh sẽ cho ra năng suất tốt nhất nếu được trồng trên nền đất tơi xốp, nhiều mùn, khả năng giữ ẩm tốt, độ pH từ 6 – 7. Với những nơi đất thấp nên đắp mô để thoát nước nhanh, tránh ngập úng làm chết cây.
Chọn giống
Chọn giống chanh phù hợp với điều kiện tự nhiên giúp cây thích nghi và sinh trưởng tốt.
- Chanh không hạt, có hạt: Khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu khắc nghiệt nhưng cần được bổ sung nhiều nước.
- Chanh vàng: Đây là giống cây ôn đới có nguồn gốc từ Mỹ nên chỉ thích hợp với địa phương có khí hậu mát mẻ.
Nhân giống bằng gieo hạt, chiết cành, ghép
Chanh có thể trồng bằng nhiều cách khác nhau, mỗi phương pháp lại có những ưu nhược điểm riêng.
- Gieo hạt: Cây con đồng đều, thuận tiện chăm sóc nhưng thời gian ra trái tương đối lâu. Ngoài ra dễ bị lai tạp giống dẫn đến xuất hiện những đặc tính xấu.
- Chiết cành: Thời gian thu hoạch nhanh, giữ được ưu điểm của giống đã chọn, thời gian thích nghi với đất trồng tốt.
- Ghép: Sinh trưởng khỏe mạnh, giữ các đặc tính tốt của cây mẹ, có gốc phù hợp với đặc tính đất trồng và khí hậu, cây khỏe khoắn, chống chọi sâu bệnh hại. Ngọn ghép được lựa chọn có ưu điểm về khả năng đậu hoa và quả cao. Đòi hỏi người ghép phải có kỹ thuật tốt, nếu chồi ghép mang mầm bệnh sẽ lây lan theo.
Điều kiện tự nhiên là yếu tố đầu tiên quyết định đến khả năng ra trái của cây chanh. Tuy nhiên, còn cần phụ thuộc vào kỹ thuật chăm sóc mới đảm bảo được hiệu quả mang lại.
Kỹ thuật trồng chanh
Kỹ thuật trồng và chăm sóc chanh không quá phức tạp, người dân có thể tham khảo các yếu tố dưới đây.
Thời vụ
Chanh có thể trồng và thu hoạch quanh năm để tối ưu sản lượng thu được. Nên tập trung chăm sóc vào mùa mưa giúp tiết kiệm chi phí, thời gian tìm nguồn nước.
Khoảng cách
Khoảng cách giữa mỗi cây nên dao động từ 2.5 đến 3m, giữa các hàng khoảng 2.5 đến 4m. Đây là mật độ thích hợp để tạo sự thông thoáng trong vườn, giảm thiểu nguy cơ xuất hiện của các loại sâu bệnh.
Cách trồng
Quy trình trồng chanh thực hiện theo các bước sau.
- Bước 1: Chọn những cây giống khỏe cao từ 50 – 70cm, đào hố đất nhỏ vừa đủ đặt cây.
- Bước 2: Rạch bầu đất, đặt phần cây có nhiều nhánh xuống dưới, quay phần ít lên trên để kích thích mọc chồi. Nếu phần tán đã đều nhau thì có thể đặt thẳng.
- Bước 3: Lấp đất cao hơn 2 – 3cm so với phần rễ, có thể cắm thêm cọc quanh bầu đất để tránh bị đổ cây.
Bón phân
Bón phân sẽ giúp tăng độ màu mỡ của đất, cung cấp thêm dinh dưỡng cho cây. Tuy nhiên, không nên bón quá nhiều dễ gây ra tình trạng ngộ độc.
- Bón lót: Rải đều 1.5 – 2kg vào hố (Tốt nhất là bón phân hữu cơ), tưới nước 1 tháng trước khi bắt đầu trồng.
- Bón thúc: Trung bình bón từ 0.5 – 1kg cho mỗi đợt, tổng cộng 4 đến 5 đợt trong 1 năm. Trường hợp cây sắp ra trái có thể tăng thêm để tạo độ phì nhiêu cho đất.
Làm cỏ
Hạn chế sử dụng các loại thuốc hóa học bởi dễ làm ảnh hưởng đến quá trình phát triển của cây. Nên dùng biện pháp thủ công như nhổ, cắt hoặc sử dụng máy phát với diện tích lớn.
Ngoài ra, một số đồng ruộng còn kết hợp xen canh các loại cây ăn củ theo mùa để tận dụng tối đa nguồn dinh dưỡng, triệt tiêu các loại cỏ dại và làm ẩm bề mặt đất ngay cả khi khô hạn.
Tưới nước
Việc tưới nước góp phần thúc đẩy quả chanh ra tép mọng nước. Do đó, cây chanh cần tưới nước thường xuyên, nhất là lúc ra hoa nhưng không để xảy ra tình trạng ngập úng. Người dân cần kiểm soát mực nước trong mương, không vượt quá 50cm.
Tỉa cành, hoa
Khi tỉa cần dùng kéo hoặc cưa cắt sát vào thân loại bỏ hoàn toàn những phần sâu, cành khô và những nụ hoa bị dị dạng và cành không thể ra hoa (cành điếc). Biện pháp này sẽ giúp cây tập trung dinh dưỡng nuôi quả để cho ra năng suất tốt hơn. Ngoài ra còn tạo sự thông thoáng, cây nhận được nhiều ánh sáng cho quá trình quang hợp tốt hơn.
Phòng, trừ sâu bệnh
Một số loại sâu bệnh hại thường gặp nhất trên cây chanh là: bệnh ghẻ, thán thư, rệp sáp, thối gốc, chảy nhựa. Trường hợp tình trạng bệnh đã nặng cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nhưng sẽ làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây. Biện pháp tốt nhất là phòng bệnh bằng cách tạo môi trường thoáng mát, bón phân hữu cơ định kỳ để tăng sức đề kháng cho cây. Nếu đã xuất hiện mầm bệnh trong vườn cần phát hiện sớm và loại bỏ hoàn toàn.
Ngoài ra người dân cũng có thể dùng các chế phẩm sinh học chứa các vi sinh vật để an toàn cho cây cũng như con người. Cách này có thể đối kháng với nấm cũng như đề phòng các côn trùng làm hại rễ. Khi dùng cần kết hợp bón thêm phân để tăng thêm dinh dưỡng cho cây. Nếu phun vào trước hoặc sau mùa mưa, ưu tiên dùng Trichoderma nồng độ 0.5% sẽ mang lại hiệu quả cao hơn.
Cách ép chanh ra quả trái mùa
Cây chanh cho quả rải rác quanh năm nên cần sử dụng kỹ thuật nếu muốn ép ra quả thành đợt. Người dân phải xiết phân và nước trong khoảng 3 – 4 tuần. Sau đó tiếp tục chăm sóc lại theo chế độ bình thường sẽ kích thích cây ra hoa đồng loạt.
Với phương pháp này có thể cho ra sản lượng lớn vào thời điểm trái mùa. Do đó, cần có biện pháp thua hoạch cũng như bảo quản phù hợp để tối ưu lợi nhuận.
Thu hoạch và bảo quản chanh
Khi thấy trái chanh xanh mượt, đít trái thẳng là đã đến thời điểm thu hoạch phù hợp. Nên chọn những ngày trời nắng ráo để thuận tiện trong việc vận chuyển. Trong khi hái cần cẩn thận, tránh việc bị rơi xuống đất làm tổn thương trái.
Nên bảo quản trong khay nhựa hoặc thùng giấy có đục lỗ và để ở nơi thoáng mát. Tuy nhiên, biện pháp này chỉ giữ được chất lượng quả trong thời gian ngắn, quả dễ bị dập nát hoặc hư hỏng.
Máy sấy lạnh SASAKI là giải pháp cho nông nghiệp và công nghệ sau thu hoạch. Bằng cách sử dụng sản phẩm này, người dân có thể chế biến thành mứt chanh, chanh sấy khô hoặc dược liệu để tăng giá thành cho sản phẩm. Chanh sau khi sấy vẫn giữ được nguyên màu – nguyên mùi – nguyên vị và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Ngoài ra còn tiết kiệm được chi phí nhân công với thời gian sấy nhanh chóng và 1000 chương trình sấy tự động thông minh, từ đó giúp giảm chi phí sản xuất và tăng cao lợi nhuận.
Nắm bắt được những kỹ thuật trồng chanh chuẩn xác sẽ giúp người dân tăng cao năng suất của mùa vụ, thu hoạch trái quanh năm. Ngoài ra hãy chuẩn bị trước phương pháp bảo quản để tránh bị hư hỏng làm hao hụt sản lượng.
Nguyễn Mạnh Hà là Chuyên gia Giải pháp Công nghệ Chế biến với hơn 25 năm kinh nghiệm trong ngành chế tạo máy và công nghệ. Ông chuyên tư vấn giải pháp tổng thể từ lựa chọn công nghệ, thiết kế dây chuyền, tối ưu công suất đến quy hoạch nhà máy, với chuyên môn về sấy lạnh, sấy thăng hoa, cấp đông sâu, nghiền mát, cô đặc và tiệt trùng. Ông đã đồng hành cùng hàng trăm doanh nghiệp trong tối ưu sản xuất và nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm Việt.
