Hướng dẫn cách trồng cây măng cụt đậu trái cho nông dân

Cách trồng cây măng cụt đạt năng suất cao không quá khó hay tốn kém. Vốn là loại quả phổ biến tại nước ta, nhất là vùng phía Nam nhờ hương vị thơm ngon và hình dáng tinh tế. Tìm hiểu cách trồng tăng tỉ lệ đậu trái không chỉ giúp bà con nguồn thu nhập cao mà còn tối ưu tối đa công sức, chi phí. 

Điều kiện tự nhiên của cây măng cụt

Điều kiện sinh thái của loại cây này sẽ tương tự với khu vực sinh trưởng tốt:

Khí hậu 

Măng cụt phù hợp với khí hậu nhiệt đới – nơi có nhiệt độ, độ ẩm cao và lượng mưa dồi dào. Cây phát triển tốt ở nhiệt độ 25 – 35 độ C, không ưa sáng. Do đó, những năm đầu trồng măng cụt ở ngoài cần phải che bóng cho cây.

Đất

Măng cụt không kén đất nhưng sẽ phát triển tốt nhất trên đất tơi xốp, dễ thoát nước và giàu chất hữu cơ. Thêm vào đó, chúng không thích nghi với đất đá vôi, đất cát pha, phù sa hay những loại đất có hàm lượng hữu cơ thấp. 

Ánh sáng

Măng cụt là cây ưa bóng râm. Đặc biệt trong 01- 04 năm đầu, cần chú ý che chắn cho cây con, đảm bảo cường độ ánh sáng từ 40 – 70%.

Nước

Lựa chọn nguồn nước tưới không bị nhiễm phèn hay chứa chất độc kim loại. Đặc biệt, không dùng nước gần các nguồn ô nhiễm như phế thải công nghiệp hay đã qua sử dụng để tưới măng cụt.  

Ngoài nắm vững các điều kiện tự nhiên của măng cụt, người nông dân cần chú ý những kỹ thuật trồng sau đây.

Kỹ thuật trồng cây măng cụt 

Những kỹ thuật trồng măng cụt sau sẽ giúp bà con giảm thiểu tối đa thiệt hại do sâu bệnh và tăng tỉ lệ đậu trái. Cụ thể:

Chọn giống

Hiện nay măng cụt chỉ có 1 giống trồng. Tuy nhiên, để lựa chọn được giống có đặc tính ưu việt, bà con thường nhân giống dưới dạng gieo hạt hoặc ghép cành. 

• Với gieo hạt

Chọn hạt to (trọng lượng hạt từ 1g trở lên) vì hạt lớn có tỷ lệ nảy mầm cao và số cây con mọc lên thường có tỷ lệ sống, tăng trưởng nhanh hơn từ hạt nhỏ.

• Ghép ngọn, tháp cành

Lựa chọn cây giống từ phương pháp này cần đáp ứng các tiêu chí sau:

• Rễ thẳng, phát triển tốt và nhiều rễ thứ cấp. Vỏ ngoài không bị tổn thương đến phần gỗ.
• Đường kính thân cây do tại nơi cách bầu ươm 2 cm phả cói chiều cao đạt từ 0,6 cm trở lên.
• Nên chọn cây có 12 cặp lá trở lên.
• Chiều cao cây giống đạt từ 70 cm trở lên.
• Cây giống phải sinh trưởng khỏe mạnh, không bị sâu bệnh hay có triệu chứng chảy nhựa vàng trên thân.
• Tuổi cây giống trên 2 năm kể từ khi gieo hạt.

Làm đất trồng

Đối với liếp ươm, bà con cần làm đất nhỏ, tơi xốp hoặc có thể trộn thêm ít trấu lên mặt liếp. Làm liếp rộng khoảng 1 – 1,2m, cao 20 – 30 cm rồi mới tiến hành gieo hạt. 

Ở khu vực phía Nam và Đồng Bằng Sông Cửu Long, nếu trồng theo cách đắp ụ thì bà con cần bồi ụ thật kỹ để tránh làm sạt lở ảnh hưởng đến bộ rễ của cây. Ngoài ra, những vùng có địa hình thấp có thể xẻ liếp, đào mương để giúp thoát nước và nâng cao tầng canh tác đất. 

Chuẩn bị hố với cây giống

• Hố được đào theo hình vuông với kích thước 60 x 60 x  60cm. 
• Trước khi trồng nên thực hiện bón lót với 0,5 – 1 kg vôi, 100 – 200 gram phân NPK (16-16-8 hoặc 20-20-15), 10 – 20 kg phân chuồng hoai và 10 – 20g thuốc sát trùng Regent vào mỗi hố. 
• Đặt cây con cẩn thận để bầu cây không bị vỡ, gãy rễ. 
• Tiếp đến lấp đất ngang mặt bầu, dùng ống nhựa bọc phần gốc nơi tiếp giáp mặt đất lên khoảng 20 cm để tránh trường hợp cây bị chết do sâu bệnh. 
• Cuối cùng, cắm cọc giữ cho cây khỏi đổ và tưới nước ngay sau khi trồng.

Bón phân

Hiện tượng ra quả không đều, cách năm ở măng cụt chủ yếu là do việc bón phân cho cây chưa được quan tâm. Dưới đây là quy trình bón phân để người trồng tham khảo

Giai đoạn cây chưa ra quả: Bón 5 – 10 kg phân chuồng/cây/năm. Phân vô cơ ở giai đoạn chưa cho trái có thể bón phân NPK 16-16-8 hoặc NPK 20-20-15 theo công thức:

Giai đoạn cho quả: Duy trì hàng năm bón cho cây phân chuồng và 10 – 12 kg phân NPK, chia làm 3 lần:

+ Lần 1: Sau khi thu hoạch nên bón toàn bộ phân chuồng = 3 – 4 kg NPK 20-20-15.

+ Lần 2: Trước khi ra hoa 30 – 40 ngày, bón phân có hàm lượng N thấp nhưng P và K cao. Mỗi gốc bón 3 – 4 kg DAP và Kali theo tỉ lệ 1:1.

+ Lần 3: Sau đậu quả, khi đường kính quả 2cm bón phân có hàm lượng K cao để tăng phẩm chất. Mỗi gốc bón từ 3 – 4 kg phân 20-20-15.        

Ngoài ra, người dân có thể thay phân hóa học bằng phân hữu cơ. Tuy nhiên, mỗi lượng phân bón có thể tăng giảm tùy thuộc vào tán cây và tình trạng sinh trưởng. Với cây càng lớn, lượng phân bón ngày càng tăng và ngược lại. 

Tưới nước 

Bộ rễ măng cụt có đặc điểm không lông hút và phát triển kém nên cần cung cấp nước thường xuyên vào mùa khô và thoát nước tốt khi mùa mưa đến. Đặc biệt giai đoạn sau trổ hoa và chuẩn bị ra quả, thiếu hụt nước sẽ khiến măng cụt nhỏ và có phẩm chất kém.

Phòng, trừ sâu bệnh 

Bà con cần nhận biết những dấu hiệu sâu bệnh thường gặp trên măng cụt và nhanh chóng đưa ra biện pháp xử lý:

• Sâu vẽ bùa

Sâu non phá hại bằng cách đào những đường vòng ăn mòn lớp biểu bì của lá. Khi đó, hiện tượng lá bị biến dạng, khô và rụng xảy ra ồ ạt. Đặc biệt, sâu bướm đẻ trứng trên lá và, làm nhộng tác động tiêu cực đến sự phát triển của cây..

Phòng trị: Phun các loại thuốc như Vertimec, polytrin, confidor, cyperan, D.C. Tronplus.

• Nhện đỏ

Nhện đỏ tấn công chích và hút nhựa trên lá và quả măng cụt. Điều này tạo thành những chấm nhỏ li ti trên bề mặt, nặng hơn vết chấm sẽ lan rộng và có màu ánh bạc khiến lá khô và rụng dần.

Phòng bệnh: Cần luân phiên các loại thuốc đặc trị nhện như comite, trebon, danitol,… để tăng hiệu quả diệt trừ.

• Hiện tượng chảy nhựa vàng

Hiện tượng này xảy ra do bọ trĩ tấn công từ khi cây ra hoa đến sau đậu quả. Ngoài ra, 1 – 2 tháng trước khi quả chín nếu gặp mưa lớn và liên tục cũng làm cho trái dễ bị chảy nhựa vàng. Đa số sẽ khiến phần thịt quả bị đắng, không ăn được.

Phòng bệnh: phun các loại thuốc như Cyperan, Confidor, Regent, Comite,…

Ngoài ra, măng cụt còn có các loại côn trùng khác tấn công như rệp dính, bọ xít,… Bà con cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa đúng cách nếu muốn thu hoạch được thành phẩm có chất lượng tốt.

Cách thu hoạch và bảo quản măng cụt

Khoảng 4 tháng sau khi hoa thụ phấn thì có thể thu hoạch măng cụt. Bà con nên thu khi màu vỏ vừa chuyển sang màu đỏ, nếu để già khi màu vỏ đã tím sẫm sẽ khiến quả bị cứng. 

Hiện nay, các nhà vườn măng cụt ở Việt Nam trồng cây 7 – 8 tuổi mới chỉ có 10 – 20 quả bói. Do đó, nên cẩn thận trong khâu thu hoạch, dùng sào tre làm lồng để thu quả và tránh giật làm quả rớt xuống đất. Sau khi thu hoạch không để thành đống mà nên trải ra để bảo quản măng cụt thông thoáng và hạn chế tổn thương.

Một trong những phương pháp bảo quản măng cụt hữu hiệu là sấy lạnh – bằng cách loại bỏ nước trong thực phẩm bằng khí khô. Trong môi trường này, thực phẩm sau khi sấy vừa đảm bảo được chất lượng, độ thơm ngon, vừa nâng cao giá trị kinh tế. Máy sấy trái cây SASAKI chính là giải pháp hoàn hảo giúp bà con giải quyết vấn đề bảo quản măng cụt. Với thiết kế tiện dụng, tiết kiệm năng lượng và cả thời gian, giữ chất lượng măng cụt sau thu hoạch không còn là việc làm khó khăn đối với người nuôi trồng. 

Cách trồng cây măng cụt nhanh đậu quả đòi hỏi người nông dân phải chú ý kỹ càng từ khâu chuẩn bị, chăm sóc cho đến thu hoạch. Để tăng giá trị chất lượng, bà con nên phát triển theo hướng hữu cơ và hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật lên cây. 

Nguyễn Mạnh Hà

Nguyễn Mạnh Hà là Chuyên gia Giải pháp Công nghệ Chế biến với hơn 25 năm kinh nghiệm trong ngành chế tạo máy và công nghệ. Ông chuyên tư vấn giải pháp tổng thể từ lựa chọn công nghệ, thiết kế dây chuyền, tối ưu công suất đến quy hoạch nhà máy, với chuyên môn về sấy lạnh, sấy thăng hoa, cấp đông sâu, nghiền mát, cô đặc và tiệt trùng. Ông đã đồng hành cùng hàng trăm doanh nghiệp trong tối ưu sản xuất và nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm Việt.