Tổng hợp các kỹ thuật trồng cà chua đậu quả cho bà con

Hiểu về kỹ thuật trồng cà chua có thể mang lại cho người dân một vụ mùa bội thu. Nhờ vitamin A và C, đặc biệt là lycopene tốt cho sức khỏe, cà chua được khai thác tốt sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân. 

Điều kiện tự nhiên của cây cà chua

Tên khoa học của cây cà chua là Lycopersicum esculentum Miller, thuộc họ Cà (Solanacea). Cây có thể phát triển từ 1 – 3, thân mềm có thể bò trên mặt đất hoặc leo lên cây khác. Một số điều kiện tự nhiên có tác động đến sự sinh trưởng và phát triển của cây chua bao gồm:

Ánh sáng

Cà chua là cây ưa ánh sáng, cường độ tối thiểu để tăng trưởng là 2000 – 3000 lux, không chịu ảnh hưởng quang kỳ. 

Ở cường độ ánh sáng thấp hơn khiến hộ hấp gia tăng trong quang hợp bị hạn chế, sẽ tiêu phí nhiều chất dinh dưỡng hơn so lượng vật chất tạo ra bởi quang hợp. Do đó, không nên gieo cây con ở nơi có bóng râm để tránh cây sinh trưởng kém.

Nhiệt độ 

Nhiệt độ thích hợp cho cây cà chua sinh trưởng là 21oC – 24oC. Nếu nhiệt độ đêm thấp hơn ngày khoảng 4oC – 5oC thì cây sẽ cho nhiều hoa hơn.

Đất trồng 

Cà chua có thể sinh trưởng trên nhiều loại đất. Tuy nhiên, loại thích hợp nhất là đất mùn, đất pha cát hoặc đất phù sa. Người nông dân có thể trồng cà chua trên đất lúa hay đất canh tác sau vụ hành tây, bắp cải, dưa leo hoặc các loại cây bón nhiều phân đạm, phân hữu cơ. Độ pH trung bình của đất khoảng 6 – 6.5. Nếu đất chua hơn thì phải bón thêm vôi.

Chọn giống

Chọn giống cần tùy theo điều kiện và nhu cầu của thị trường. Hiện nay có rất nhiều giống cà chua, nhưng phổ biến nhất là cà chua Ana, cà chua Kim Cương. Trong đó, giống Ana có hình thức quả phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng, có khả năng kháng bệnh tốt trong mùa mưa.

Các giống trên còn có thể được ghép với gốc cà chua Vimina để kháng bệnh héo rũ vi khuẩn.

Tiêu chuẩn lựa chọn giống:

Dựa vào đặc điểm và yêu cầu tự nhiên của cây cà chua, người nông dân có thể đúc kết được kỹ thuật trồng phù hợp cho sự phát triển của cây.

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây cà chua

Để cây cà chua có thể sinh trưởng khỏe mạnh, người nông dân cần nắm chắc những kỹ thuật sau:

Thời vụ

Cà chua được trồng theo những vụ sau:

Dù là kỹ thuật trồng cà chua vụ đông, vụ xuân hay vụ hè thì người nông dân cũng cần lên kế hoạch trồng trọt, xác định chính xác thời điểm gieo hạt để đảm bảo cà chua có thể tăng trưởng trong điều kiện tốt nhất.

Khoảng cách  

Trồng theo luống là phương pháp trồng cà chua hiệu quả nhất:

• Độ rộng mỗi luống: 110cm – 120cm
• Độ rộng rãnh: 20cm – 25cm
• Hướng rãnh: Đông – Tây

Bên cạnh đó, để bảo vệ rễ cây, người nông dân nên làm luống cao vào mùa mưa.

Cách trồng 

Trồng cây khi buổi chiều mát, đặt cây nhẹ nhàng, không nén chặt đất. Giữ ẩm bằng cách tưới nước ngay sau khi trồng. Dự phòng 5% cây con đúng tuổi để dậm, trồng ra ruộng (Trồng giữa các cây trên hàng) để tiện cho việc sau này bứng dặm. Mật độ trồng phụ thuộc vào thời tiết tự nhiên:

• Mùa khô: Trồng hàng đôi, hàng cách nhau 70cm, cây cách nhau 50cm theo kiểu nanh sấu. Mật độ: 27.000 cây/ha
• Mùa mưa:  Trồng hàng đơn, hàng cách nhau 1m – 1.2m, cây cách nhau 50cm – 60cm, mật độ 18.000 – 20.000 cây/ha

Từ 7 – 10 ngày sau trồng, cần kiểm tra trồng dặm lại những cây bị chết.

Lưu ý: Nếu trồng ghép, không lấp đất cao quá vết ghép. Ở những ruộng trống nhiều gió, nên dùng cây choái cũ (khoảng 30cm), cắm cạnh cây và choàng dây thun để cây tựa, phòng đổ ngã.

Bón phân

Do giai đoạn tăng trưởng và phát dục của cây cà chua trùng nhau nên đòi hỏi nhiều chất dinh dưỡng. Tùy thuộc vào giống cây, tính chất đất, điều kiện trồng mà nhu cầu về lượng chất hấp thụ cũng khác nhau. 

Lượng phân bón cho 1ha: 

• Phân hữu cơ: 40 tấn; Vôi: 1-1,5 tấn; Borat: 5kg; canxi bo: 50kg; hữu cơ vi sinh: 1.000kg; Chế phẩm Trichoderma: 300-350 kg/ha.
• Phân hoá học nguyên chất: 240kg N, 90kg P2O5 , 275kg K2O.

Lưu ý: Đổi lượng phân hóa học nguyên chất thành phân đơn hoặc NPK:

• Cách 1: Urê 522kg; Super Lân: 562,5kg; Kali: 458kg.
• Cách 2: NPK 15-5-20: 1375kg; Urê: 73kg; Super lân: 133kg.

Bón theo cách 1:

Bón theo cách 2:

* Lưu ý: 

• Sử dụng phân bón lá theo khuyến cáo trên bao bì.

• Cây yêu cầu chất dinh dưỡng nhiều nhất trong 10 ngày sau khi hoa nở cho đến khi quả chín,
• Chỉ sử dụng phân bón thuộc Danh mục phân bón được phép sản xuất, kinh doanh và sử dụng tại Việt Nam.

Làm cỏ 

Cần có biện pháp phòng trừ cỏ dại trước khi ra hoa và duy trì cho đến khi câu có thể cạnh tranh hiệu quả với cỏ dại. Có 2 biện pháp phòng trừ trong kỹ thuật trồng và chăm sóc cà chua:

• Cơ giới: Nhổ cỏ bằng tay, bằng cuốc hoặc máy cắt cỏ
• Hóa học: Dùng thuốc diệt cỏ. Nên lựa chọn loại thuốc không gây tổn thương đến sự phát triển của cây.

Tưới nước

Nhu cầu tưới nước phụ thuộc vào giai đoạn phát triển của cây.Cây cần nhiều nước nhất là khi ra hoa kết quả. Lượng nước khi tưới cũng cần thay đổi theo lượng phân bón, mật độ trồng và loại đất. Ví dụ, khi cây trồng dày và bón nhiều phân đạm, người dân cần gia tăng lượng nước tưới.

Tần suất tưới tùy theo giai đoạn như sau:

• Sau khi trồng 1 tuần: 1 ngày 1 lần vào buổi sáng
• Khi cây bén rễ: 2 – 3 ngày 1 lần
• Khi cành lá phát triển: Lượng nước mỗi lần tưới phải tăng lên
• Khi cây ra hoa và quả nhỏ: Cây cần nước nhiều nhất nên đất luôn phải giữ ẩm

Hiện nay, việc lắp đặt hệ thống tưới tự động đã trở nên phổ biến. Với công nghệ này, đất quạnh vùng rễ luôn được giữ ẩm, phần gốc luôn sạch và độ ẩm cũng tăng lên, giảm lượng nước bốc hơi. Hệ thống tưới tự động thích hợp cho cây cà chua là hệ thống tưới phun mưa ở gốc cây.

Làm giàn

Làm giàn được tiến hành sau khi cây ra chùm hoa đầu tiên. Nên làm theo kiểu hàng rào, cắm 1 cọc thẳng sát gốc mỗi cây. Cây vươn tới đâu thì buộc thân vào cọc tới đó. Cọc cao 1.5m, cắm sâu 20cm. Cần buộc 1 cây nối theo hàng cọc cho giàn được chắc chắn.

Bấm ngọn và tỉa cành 

Là một trong những bước của kỹ thuật trồng cà chua sai quả, mục đích của công đoạn này là tập trung dinh dưỡng cho cây nuôi quả.  Ta có 2 cách sau:

• Đối với giống cà chua ngắn ngày: Nên tỉa cảnh chỉ để lại 1 thân mẹ. Các mầm xuất hiện ở nách lá 3 – 4cm là bấm ngay, thực hiện với tần suất 4 – 5 ngày 1 lần. Sau khi thân chính có chùm hoa như mong muốn thì tiến hành bấm ngọn.
• Đối với trồng cà chua diện tích lớn ở nơi đất màu mỡ, mưa nhiều, cà chua sinh trưởng khỏe: Áp dụng phương pháp tỉa 2 cành. Ta bấm cành nhưng vẫn để lại 1 cành từ thân chính dưới nách cọng lá dưới chùm quả thứ nhất. Khi cây ra được 4 – 5 chùm quả sẽ tiến hành bấm ngọn. Chừa ra 2 lá tính từ chùm quả cuối cùng lên, phần ngọn phía trên bấm đi.

Vào cuối thời kỳ sinh trưởng, cây cà chua xuất hiện những lá vàng và già, ta cần phải tỉa bỏ để làm thoáng ruộng cho cây phát triển.

Phòng, trừ sâu bệnh 

Cây cà chua thường gặp một số loại bệnh như nhện đỏ, sâu xanh ăn lá, sâu đục quả, bệnh do nấm khuẩn (bệnh thán thư, bệnh héo vàng, bệnh sương mai, lở cổ rễ,…), bệnh do virus (bệnh xoăn lá, bệnh héo xanh,…)

Cần thường xuyên vệ sinh đồng ruộng, tỉa bỏ lá bệnh, lá già, áp dụng các biện pháp canh tác để hạn chế sâu bệnh hại. Kiểm tra đồng ruộng thường xuyên, phát hiện kịp thời các loại sâu bệnh để có biện pháp phòng trừ hiệu quả. Sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật trong danh mục cho phép và sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, ưu tiên sử dụng loại có nguồn gốc hữu cơ.

Sau khi đã thực hiện xong quy trình kỹ thuật trồng cà chua, cây đã đến phát triển khỏe mạnh đến giai đoạn quả chín, chúng ta sẽ tiến hành thu hoạch và bảo quản cà chua.

Thu hoạch và bảo quản cà chua

Tùy theo mục đích sử dụng để thu hái vào thời kỳ thích hợp. 

Thông thường, người dân sẽ thu hoạch khi quả cà chua đã đẫy, vỏ căng, bóng láng chuyển từ xanh sang đỏ. Xếp quả vào sọt nhẹ nhàng, tránh làm dập, để riêng những quả bị bệnh hay bị tổn thương. Trường hợp cần vận chuyển đi xa, có thể thu hoạch khi cà chua còn ở thời kỳ chín xanh.

Quả cà chua sau khi thu hoạch không bị dính đất cát, đưa vào két nhựa hoặc giỏ tre, bảo quản nơi thoáng mát và không chất đống. Tuy nhiên, đây chỉ là cách bảo quản thủ công, với số lượng nhỏ. 

Một trong những phương pháp bảo quản hương vị ban đầu của quả cà chua số lượng lớn hiệu quả nhất là sấy khô hoặc làm cà chua sấy dẻo. Bằng cách sử dụng kỹ thuật sấy lạnh hiện đại, máy sấy SASAKI không chỉ có thể sấy khô cà chua mà còn các loại hoa quả, nông sản, hải sản, dược liệu,… khác. 

Nhờ công nghệ sấy lạnh tuần hoàn khí kín, máy sấy SASAKI sẽ đảm bảo chất lượng thành phẩm được đồng đều, màu sắc, hương vị, hàm lượng dinh dưỡng được giữ nguyên. Ngoài ra, với 1000 chương trình sấy hoàn toàn tự động, người nông dân sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian và công sức trong quá trình vận hành máy. Hiện nay, SASAKI có các loại máy đa dạng mức sản lượng sấy khác nhau từ 100 – 2500 kg/lượt sấy tùy quy mô kinh doanh hoặc nhu cầu của người sử dụng.

Kỹ thuật trồng cà chua cần rất nhiều tính toán và kiểm tra kỹ lưỡng để có được năng suất tốt mỗi mùa vụ và nguồn doanh thu dồi dào. Tùy thuộc vào các giống cà chua, loại đất trồng và điều kiện tự nhiên, ta sẽ có những phương pháp trồng khác nhau, đòi hỏi người dân cần nắm vững quy trình, giúp cây có thể sinh trưởng và phát triển khỏe mạnh.

Nguyễn Mạnh Hà

Nguyễn Mạnh Hà là Chuyên gia Giải pháp Công nghệ Chế biến với hơn 25 năm kinh nghiệm trong ngành chế tạo máy và công nghệ. Ông chuyên tư vấn giải pháp tổng thể từ lựa chọn công nghệ, thiết kế dây chuyền, tối ưu công suất đến quy hoạch nhà máy, với chuyên môn về sấy lạnh, sấy thăng hoa, cấp đông sâu, nghiền mát, cô đặc và tiệt trùng. Ông đã đồng hành cùng hàng trăm doanh nghiệp trong tối ưu sản xuất và nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm Việt.