Vai trò cây dược liệu và cách trồng cho năng suất cao

Các loại cây dược liệu không còn quá xa lạ đối với người dân Việt Nam. Đặc biệt là những ai quan tâm chữa bệnh bằng phương pháp y học cổ truyền.

Hiểu đúng về chúng và nắm được cách trồng đem lại sản lượng cao là thông tin bà con nông dân chú trọng. Hãy cùng SASAKI tìm hiểu qua bài viết dưới đây trước khi tiến hành trồng dược liệu nhé. 

Dược liệu là gì?

Dược liệu là cách gọi chung của sản phẩm có nguồn gốc từ tự nhiên, gồm nhiều thành phần khác nhau như động vật, vi sinh vật, thảo dược,…

Chúng có thể là toàn bộ hoặc một bộ phận của cây, của động vật hoặc thành phẩm tách chiết như tinh dầu, dầu mỡ, sáp, gôm. Khi có khả năng dùng làm thuốc, các sản phẩm trên đều thuộc phạm vi dược liệu.

Ngoài ra, trong tự nhiên sẽ có những dược liệu quý được ứng dụng cao trong y học hiện đại và công dụng tốt cho sức khỏe.

Danh sách các loại cây dược liệu quý

Danh sách nhóm dược liệu quý có giá trị đặc biệt về y tế, khoa học, sinh thái, kinh tế tại nước ta gồm:

Sâm Ngọc Linh

Loại sâm này có vị đắng, ngọt nhẹ và có mùi thơm. Chúng có tác dụng kích thích tăng cường trí nhớ, hồi phục chức năng của cơ thể.

Ngoài ra, sâm Ngọc Linh còn được dùng làm thuốc bổ nhằm hỗ trợ chữa suy nhược, mệt mỏi, ngộ độc gan và hen phế quản, viêm họng.

Trinh nữ hoàng cung

Trinh nữ hoàng cung trong phạm vi dân gian có tác dụng chữa ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt và cổ tử cung.

Thêm vào đó, đem phần lá và thân cây này giã nát, hơ nóng có thể xoa bóp làm chữa tê thấp, đau nhức.

Hà thủ ô đỏ

Theo đông y, rễ củ hà thủ ô đỏ có vị đắng chát, tính ấm và có công dụng bổ gan, thận, máu, điều hòa khí huyết, nhuận tràng.

Do đó, những người mắc chứng suy nhược thần kinh, ăn ngủ kém, thiếu máu hay gan thận suy yếu được khuyến khích dùng hà thủ ô.

Vai trò của cây dược liệu

Những vai trò tiêu biểu mà dược liệu đem lại như:

• Thành phần quan trọng đóng vai trò ảnh hưởng lớn tới sự tồn tại và phát triển của Y học cổ truyền cũng như Y học hiện đại.
• Chế tạo thành dược phẩm được người dân tin dùng với nguyên liệu chiết xuất thiên nhiên và điều trị được một số bệnh đặc thù.
• Là nền tảng quan trọng của Y học cổ truyền và góp mặt trong nhiều bài thuốc, vị thuốc lâu đời..
• Đóng góp tăng trưởng nền kinh tế nước nhà với nguồn sản xuất tiêu thụ cả trong và ngoài nước.

Sau khi đã hiểu về tầm quan trọng của cây dược liệu, người nông dân cần tìm hiểu xem cây có thể phát triển trong điều kiện nào để tiến hành gieo trồng.

Điều kiện tự nhiên phù hợp với cây dược liệu

Cây dược liệu sẽ phát triển tốt nhất khi được sinh trưởng trong môi trường sau:

Sau khi đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện tự nhiên, bà con bắt đầu tiến hành gieo trồng theo cơ sở khoa học để cây phát triển tốt nhất.

Kỹ thuật trồng

Kỹ thuật trồng cây dược liệu bao gồm các công đoạn sau:

Làm đất

Đất trồng đã qua cày ải, phơi và được cày bừa thật kỹ. Nếu có rễ ăn sâu vào đất thì tập trung cày sâu 20 – 20 cm, bừa nhiều cho đất tơi xốp.

Đồng thời ngay sau khi cày bừa, tiến hành làm sạch cỏ ngay để ngừa sâu bệnh. Cỏ có thể đốt thành tro và bón lại cho đất.

Sau khi làm đất xong, người nông dân cần đánh luống để tiện cho việc tưới tiêu và chăm dưỡng cây. Tùy vào mỗi loại dược liệu mà bà con tính toán đánh cao hay thấp, rộng hay hẹp.

Gieo trồng

Có 2 cách gieo trồng:

• Gieo thẳng: Áp dụng phương pháp này đối với các cây dược liệu như: Ngưu tất, Đương quy, Sâm bổ chính…
• Gieo thẳng kết hợp ươm cây non: Áp dụng với bạch chỉ, bạch truật…

Dùng rơm rạ hoặc cỏ khô để phủ luống thật kín ngay khi gieo hạt nhằm mục đích giữ ẩm. Ngoài ra, chú ý nên trồng mật độ cao với giống cây thảo.

Các loại cây có tán vườn rộng thì trồng thưa. Luôn giữ đất ẩm bằng chế độ tưới nhẹ. Gỡ bỏ rơm rạ khi cây đã nảy mầm để chúng được sinh trường như bình thường.

Xới đất và làm cỏ

Xới, xáo đất thường xuyên, đặc biệt sau mỗi trận mưa để phá vỡ lớp váng. Đồng thời giữ mặt luống được tơi xốp hơn. Ngoài ra, để khỏi tác động xấu đến cây, bà con nên xới thật nhẹ nhàng.

Một số loại cây lấy củ và rễ cần vun gốc ít nhất 3 – 4 lần sau khi bón thúc. Việc này chỉ kết thúc khi cây phủ kín luống.

Bón lót

Thực hiện bón đầy đủ các loại phân như phân chuồng hoai, phân hữu cơ sinh học, NPK, … cho các loại cây dưới điều kiện cho phép. Bón với lượng cần thiết: 2 – 5 kg phân chuồng hoai (hoặc phân hữu cơ sinh học là 0,5 kg) kèm theo lượng NPK từ 30 – 50g (hoặc thay bằng 15g Supe lân).

Mật độ trồng cây

Trồng với mật độ hợp lý, cụ thể như sau:

• Đối với giống cây nông nghiệp: Đảm bảo mật độ vừa phải, cây hằng năm để dày 20.000 – 30.000 cây/ha. Các loại Bạch chỉ, Sinh địa, dừa cạn, Bạch truật, Địa liên trồng với mật độ: 60.000 – 90.000 cây/ha.
• Đối với cây lâu năm, bà con nên trồng thưa: Cây Hồi trồng 400 – 600 cây/ha, Trám 400 – 1000 cây/ha, Quế 2.200 – 5000 cây/ha, Đỗ trọng 2.500 cây/ha.

Tỉa cây

Quan sát mật độ cây trồng, những chỗ dày thì nên tỉa bớt. Loại bỏ ngay những mầm cây yếu, dễ sâu bệnh,… và giữ lại mầm cây khỏe mạnh.

Tưới tiêu

Các loại cây dược liệu cần đất ẩm nhưng không được úng ngập. Do đó, người nông dân cần thiết kế chế độ tưới tiêu hợp lý. Giống cây ra củ hoặc hoa nên tưới đều đặn nhưng không được trũng nước, ẩm ướt quá mức.

Xem thêm: Cách trồng cây dược liệu ưa bóng râm hiệu quả cho bà con

Nắm bắt được kỹ thuật gieo trồng đúng khoa học và làm theo chính xác sẽ đem lại sản phẩm đầu ra tốt nhất cho bà con nông dân. Chất lượng khi thu hoạch cũng đạt yêu cầu.

Cách thu hoạch dược liệu

Để thu hoạch dược liệu, bà con áp dụng chính xác các nguyên tắc sau:

• Đúng sản phẩm (đúng tên cây, đúng giống): Mỗi vùng miền sẽ có cách gọi khác nhau đối với cùng 1 loại cây dược liệu. Do đó cần nhận biết được điều này để thu hoạch cho đúng.

• Đúng bộ phận sử dụng: Chỉ thu hoạch những bộ phận có thể dùng được và có đem lại lợi ích ở cây. Tránh thu hoạch nhầm bởi có thể trên cùng 1 cây nhưng bộ phận khác lại là chất độc.
• Đúng thời gian: Dựa vào thời kỳ sinh trưởng và sự trưởng thành của cây và tỷ lệ hoạt chất sẽ phát triển và đảm bảo điều kiện tiêu chuẩn. Vậy nên, cần thu hoạch đúng thời điểm. Khi đó, bộ phận dùng làm thuốc mới đạt được chất lượng tốt nhất.

Tuy nhiên, nguyên tắc này không phải loài cây nào cũng áp dụng. Tùy vào thực tế mà người nông dân sẽ thực hiện các yêu cầu thích hợp.

Bảo quản dược liệu

Bên cạnh đó, sau khi thu hoạch, bà con cũng cần biết phương pháp bảo quản dược liệu đúng cách đáp ứng điều kiện sau:

• Trữ cây tại nơi khô ráo, thoáng gió, tránh ẩm mốc. Nếu để trong thùng chứa dược liệu phải lưu ý không khí trong thùng lưu thông tốt, sạch và khô.
• Giữ nguyên vẹn và phân chia thành từ túi, hộp riêng.
• Kiểm tra định kỳ để phát hiện và xử lý hư hỏng kịp thời.
• Giữ nhiệt độ ổn định 25 độ C
• Để đảm bảo đúng và đủ các yêu cầu trên, khi sấy dược liệu cần thực hiện đồng loạt để cho ra chất lượng đồng đều.

Sấy cây dược liệu xuất khẩu

Hiện nay, làm khô dược liệu theo cách truyền thống tuy chi phí thấp nhưng hiệu quả không cao. Vì vậy, phương pháp sấy lạnh bằng máy SASAKI là lựa chọn tối ưu cho bà con nông dân.

Với công nghệ sấy lạnh đạt nhiệt độ và độ ẩm thấp, máy sấy SASAKI đảm bảo nguyên liệu và thực phẩm vừa khô nhanh, lại giữ được màu sắc, hương vị và cấu trúc tự nhiên vốn có.

Giải pháp này cũng được đánh giá là hỗ trợ kéo dài thời gian bảo quản được lâu hơn giúp người nông dân kéo dài thời lượng sản xuất và người sử dụng dược liệu an tâm về chất lượng dược liệu.

Các kiến thức trồng cây dược liệu được chia sẻ trong bài viết mong rằng sẽ hữu ích đối với người đọc. Qua đó, bà con có thêm hiểu biết để canh tác hiệu quả và cho ra được sản phẩm với chất lượng tốt nhất.

Nếu bà con đang quan tâm đến công nghệ sấy lạnh tiên tiến, thông minh và đi đầu thị trường Việt Nam, hãy liên hệ SASAKI để được tư vấn thêm nhé.

Chi tiết về Công nghệ sấy lạnh SASAKI: <link>

Tất cả các dòng máy sấy lạnh SASAKI hiện nay: <link>

Nguyễn Mạnh Hà

Nguyễn Mạnh Hà là Chuyên gia Giải pháp Công nghệ Chế biến với hơn 25 năm kinh nghiệm trong ngành chế tạo máy và công nghệ. Ông chuyên tư vấn giải pháp tổng thể từ lựa chọn công nghệ, thiết kế dây chuyền, tối ưu công suất đến quy hoạch nhà máy, với chuyên môn về sấy lạnh, sấy thăng hoa, cấp đông sâu, nghiền mát, cô đặc và tiệt trùng. Ông đã đồng hành cùng hàng trăm doanh nghiệp trong tối ưu sản xuất và nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm Việt.